Vuist: de gebalde hand en de regel die op ervaring rust
Een vuist is een dichtgeknepen hand met de vingers in de handpalm gebogen. Het is ook een symbool van kracht, dreiging en verzet.
Een vuist ontstaat wanneer je je vingers om je duim sluit. In taal en beeld staat de vuist voor kracht, woede en soms ook voor solidariteit, denk aan de gebalde vuist als protestteken. Het woord komt in veel vaste uitdrukkingen voor en heeft ook een kalme kant: de vuistregel.
- Gebalde hand. *Hij sloeg met zijn vuist op tafel.*
- Als symbool van kracht of verzet. *De demonstranten staken de vuist in de lucht.*
- Informele groet. *Ze begroetten elkaar met een vuistje.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de vuist | De vuist is gebald. |
| Meervoud | vuisten | Beide vuisten omhoog. |
| Verkleinwoord | vuistje | Een vuistje maken. |
| Samenstelling | vuistslag | Een harde vuistslag. |
| Samenstelling | vuistregel | Een handige vuistregel. |
Voorbeelden uit het dagelijks gebruik
- De boer balde zijn vuisten van woede.Beeldend en verhalend.
- Ze sloeg met haar vuist op tafel en eiste een antwoord.Ook figuurlijk: streng optreden.
- Hij lachte in zijn vuistje.Je lacht ongemerkt, een tikje leedvermakend.
Vuistregel of duimregel?
In het Engels spreken ze van een *rule of thumb*, maar in het Nederlands is het een vuistregel: een eenvoudige regel die op ervaring is gebaseerd en niet altijd exact klopt. Beide uitdrukkingen verwijzen naar een lichaamsdeel: de hand, met haar vingers en duim, als maat voor wat je ongeveer kunt schatten. Een vuistregel is dus bewust grof, maar bruikbaar.
Wat betekent 'met de vuist op tafel slaan'?
Het betekent dat je met veel nadruk iets eist of een beslissing afdwingt.
Is 'een vuist maken' hetzelfde als 'weerstand bieden'?
Figuurlijk wel: 'een vuist maken tegen onrecht' betekent samen opstaan en weerstand bieden.