Toorn: de plechtige variant van woede
Toorn is hevige, vaak verheven woede. Het woord klinkt plechtig en komt vooral voor in literaire, oude of bijbelse teksten.
Toorn is woede in een officiële jas. Je hoort het in kerkteksten en gedichten: de toorn Gods, de toorn van de koning. In het alledaagse Nederlands zeg je liever boos of woedend, maar het woord blijft doorleven in gezegden. Het staat dicht bij woede en wraak, twee gevoelens die er vaak op volgen.
- Hevige, plechtige woede. *De toorn van de koning.*
- Bestraffende kracht (religieus). *De toorn Gods.*
- Uitbarsting van boosheid. *In toorn ontsteken.*
- Strijdlust (verouderd). *Zijn toorn was gewekt.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de toorn | grote toorn |
| Meervoud | — | komt niet voor |
| Bijvoeglijk | toornig | een toornige blik |
| Werkwoord | toornen | verouderd |
| Synoniem | woede | moderner |
Zo gebruik je het
- De koning ontstak in toorn.Plechtig of historisch.
- Zij vreesde de toorn van haar vader.Literair; wijst op een gevreesde reactie.
- Hij keek haar toornig aan.Het bijvoeglijk naamwoord klinkt ouderwets maar begrijpelijk.
Toorn in oude teksten
Het woord komt in Nederlandse bijbelvertalingen veelvuldig voor, bijvoorbeeld in de Statenvertaling uit 1637. Het had toen nog de kracht van een rechterlijke woede. In moderne taal is *toorn* bijna alleen nog stijlmiddel, tenzij je het in een gedicht of een speech tegenkomt. Ook de Duitse tegenhanger *Zorn* is verwant: beide komen uit het Germaans. Een ouderwetse uitdrukking is *iemands toorn opwekken*, wat zoveel betekent als hem kwaad maken.
Is toorn hetzelfde als woede?
Ongeveer wel, maar toorn is plechtiger en wordt meestal aan hoge personen of aan God toegeschreven.
Bestaat er een meervoud van toorn?
Nee, het woord wordt alleen in het enkelvoud gebruikt.