Ster: hemellichaam, vorm en beroemdheid in één woord
Een ster is een hemellichaam dat zelf licht geeft, zoals de zon. Figuurlijk is het ook een beroemdheid, een figuur met punten of een kwaliteitsaanduiding.
Het woord ster is in het Nederlands veel breder dan in de sterrenkunde. Strikt genomen is een ster een hemellichaam dat zelf licht uitstraalt, maar in het dagelijks leven is het ook een filmberoemdheid, een vorm en een kwaliteitsbeoordeling. Naast de maan is de ster het eerste dat je 's nachts aan de hemel opvalt.
- Hemellichaam. *De zon is ook een ster, net als de Poolster.*
- Figuur met punten. *Op de kerstboom hing een gouden ster.*
- Beroemdheid. *Ze groeide uit tot de grootste ster van de film.*
- Kwaliteitsaanduiding. *Ze logeerden in een hotel met vijf sterren.*
Vormen van ster
| Kenmerk | Vorm | Toelichting |
|---|---|---|
| Lidwoord | de ster | Altijd een de-woord. |
| Meervoud | sterren | De klinker wordt lang en de r verdubbelt in de spelling. |
| Verkleinwoord | sterretje | Ook de naam van een klein stukje handvuurwerk. |
| Samenstelling | sterrenbeeld | Met tussen-n, net als sterrenhemel. |
| Samenstelling | filmster | Zonder tussen-n, want hier is ster een rol, geen aantal. |
Ster in een zin
- Vanavond zijn er veel sterren te zien.Gewoon meervoud, neutraal register.
- Hij zag sterren toen hij zijn hoofd stootte.Uitdrukking voor duizelig worden na een klap.
- De ster van het team scoorde twee keer.Figuurlijk gebruik, in de sport heel gewoon.
Uitdrukkingen en herkomst
- Sterren zien — duizelig zijn na een harde klap.
- Naar de sterren reiken — heel ambitieus zijn.
- Een ster is geboren — iemand wordt plotseling beroemd.
Het woord gaat terug op het Oergermaanse *sterron-. Het is verwant aan het Engelse *star*, het Duitse *Stern* en het Latijnse *stella*. Zo'n lange stamboom laat zien hoe oud de behoefte is om de sterren een naam te geven. Een komeet of een planeet is dus geen ster, al lijkt het van een afstand soms zo.
Schrijf je sterrenbeeld met een n?
Ja, sterrenbeeld, sterrenhemel en sterrenkunde hebben een tussen-n.
Is het de ster of het ster?
Altijd de ster. Het verkleinwoord is wel het sterretje.