Het hemd is nader dan de rok
Een hemd is een kledingstuk voor het bovenlichaam, vooral een dun onderhemd. Het woord leeft voort in uitdrukkingen als 'het hemd van het lijf vragen'.
Een hemd is een kledingstuk dat direct op het lichaam of onder een andere laag wordt gedragen. Het woord leeft vooral voort in uitdrukkingen: je laat iemand 'in zijn hemd staan', vraagt hem 'het hemd van het lijf' en weet dat 'het hemd nader is dan de rok'. Genoeg reden om dit simpele woord beter te bekijken.
- Onderkledingstuk. *Ze droeg een wit hemd onder haar blouse.*
- Overhemd (informeel). *Hij doet zijn hemd in zijn broek.*
- Figuurlijk: schamel bezit. *Ze lieten hem zonder hemd achter.*
- Figuurlijk: bezit. *Hij had geen hemd aan zijn lijf: hij was straatarm.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het hemd | Het-woord. |
| Meervoud | hemden | Met -en. |
| Verkleinwoord | hemdje | Meestal een dun mouwloos hemd. |
| Samenstelling | overhemd, onderhemd | Twee verschillende kledingstukken. |
| Samenstelling | hemdsmouwen | *In hemdsmouwen*: zonder jas. |
Hemd in een zin
- Hij vroeg haar het hemd van het lijf.Vaste uitdrukking: iemand uitgebreid ondervragen.
- Ze lieten hem in zijn hemd staan.Figuurlijk: iemand te kijk zetten of in de steek laten.
- Het hemd is nader dan de rok.Spreekwoord: eigenbelang gaat voor.
Hemd of overhemd?
In het dagelijks Nederlands is een hemd onderkleding, en een overhemd is het nette kledingstuk met kraag en knopen. In de uitdrukking 'het hemd is nader dan de rok' staat het hemd dichter bij de huid dan de rok, dus eigen belang gaat voor. Een broek hoort er uiteraard bij.
Is een hemd hetzelfde als een shirt?
Niet helemaal: een hemd is meestal dun onderkleding, een shirt een bovenstuk dat je ook zonder jas draagt.
Wat is een onderhemd?
Een hemd dat je onder een ander kledingstuk draagt.
Wat betekent 'tot op het hemd uitkleden'?
Iemand al zijn geld of bezit afnemen.