Gekte: als iedereen tegelijk iets heel graag wil
Gekte is een toestand van dwaasheid, razernij of collectieve opwinding. Het wordt vaak gebruikt voor een hype of drukte rondom iets.
Gekte is het woord voor dolle drukte of onzinnige opwinding. Het hoor je meestal als er iets wordt gevierd of gekocht, bijvoorbeeld bij een sportfinale of een uitverkoop. Ook kan het om echte waanzin gaan, al is dat gebruik wat verouderd.
- Dolle drukte of hype. *De gekte rond het concert was enorm.*
- Dwaasheid. *Dat is pure gekte!*
- Een vlaag van razernij (verouderd). *Zij verviel in een gekte.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de gekte | De-woord. |
| Meervoud | gektes | Zeldzaam. |
| Afleiding | gek | Het grondwoord. |
| Samenstelling | zomergekte | Seizoensdrukte. |
| Verwant | gekkigheid | Dwaze streken. |
Gekte in een zin
- De gekte rond het nieuwe toestel nam toe.Nieuwstaal; hype en drukte.
- Kerstgekte in de winkels begint al in oktober.Informeel en met enige ironie.
- Wat een gekte op de snelweg!Uitroep; er is dolle drukte.
Herkomst en verwante woorden
Gekte is afgeleid van *gek*, dat in de Middelnederlandse tijd *gec* heette en 'dwaas' betekende. Het achtervoegsel -te maakt van een eigenschap een zelfstandig woord, net als bij *warmte* of *kou*. De waanzin is verwant, maar sterker en klinischer. Een dwaas gedraagt zich gek, en wie onzin uitkraamt, lijkt in de gekte te vervallen. De gekte rond een evenement is meestal tijdelijk.
Is gekte hetzelfde als waanzin?
Niet helemaal. Gekte is vaak lichtvoetiger en betekent dolle drukte, waanzin is zwaarder en klinischer.
Is gekte beledigend?
Over mensen kan het kwetsend zijn. Over een hype of drukte is het neutraal.