Waanzin: van krankzinnigheid tot pure onzin
Waanzin is een ernstige geestesstoornis of toestand waarin iemand de werkelijkheid niet meer onderscheidt. Figuurlijk is het iets onzinnigs of extreems.
Waanzin is een zwaar woord met een lichte tweede kant. Letterlijk is het een ernstige geestelijke ontregeling, maar in het dagelijks spreken is het vooral wat te gek voor woorden is. Wie roept 'dat is waanzin!', hoeft dus niet bij de psychiater te zijn.
- Ernstige geestelijke ontregeling. *Hij werd gek van waanzin.*
- Onzinnig of extreem gedrag. *Het is waanzin om bij deze storm te varen.*
- Waanzinnig als versterker. *De show was waanzinnig goed.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de waanzin | De waanzin sloeg toe. |
| Meervoud | (geen) | Alleen enkelvoud. |
| Bijvoeglijk | waanzinnig | Een waanzinnig plan. |
| Zelfstandig | waanzinnige | Een waanzinnige liep rond. |
| Samenstelling | waanzinsdaad | Een waanzinsdaad. |
Voorbeeldzinnen
- Het is pure waanzin om zonder helm te gaan fietsen.Alledaags; overdreven voor nadruk.
- De koning werd door waanzin gegrepen.Historisch of literair.
- We hadden waanzinnig veel plezier.Informeel; versterkend.
Waanzin en zijn buren
Het woord waanzin bevat *waan*, een overtuiging die niet met de werkelijkheid klopt, zoals in *waanidee*. In het dagelijks gebruik zijn er veel nauw verwante woorden. Een *gekke* actie is minder zwaar dan een daad van waanzin. *Krankzinnigheid* is ouderwets en klinisch. Klachten als angst of dwang heten geen waanzin: dat zijn aparte, specifieke woorden, terwijl waanzin de oude, algemene aanduiding voor gekte is. Gebruik het woord voor een zieke dus voorzichtig, want het kan kwetsend klinken. Voor een absurd plan is het zonder meer gewoon.
Is waanzin een medische term?
Niet meer. Artsen spreken tegenwoordig van psychose of een andere specifieke stoornis. Waanzin is een algemeen woord.
Kan waanzinnig positief zijn?
Ja, als versterker: waanzinnig mooi betekent heel mooi. Het is informeel.