Stoom: het gas dat machines en treinen aandreef
Stoom is waterdamp, vooral de hete damp die uit kokend water ontstaat. Het woord staat ook voor de kracht van stoommachines en voor flinke vaart.
Stoom is de damp die ontstaat als water kookt. Het woord draagt een hele eeuw techniek met zich mee: stoom dreef schepen, fabrieken en de eerste spoorwegen aan. Wie nu stoom hoort, denkt eerder aan een keukenpan, een sauna of een strijkijzer, maar ook aan een rijdende trein uit vroeger tijden.
- Waterdamp. *Er kwam stoom uit de ketel.*
- Aandrijfkracht van een machine. *Een schip op stoom.*
- Vaart of energie (figuurlijk). *Met volle stoom vooruit.*
- Woede of spanning. *Hij moest even stoom afblazen.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de stoom | hete stoom |
| Werkwoord | stomen | de groente stomen |
| Tegenwoordige tijd | hij stoomt | de pan stoomt |
| Verleden tijd | hij stoomde | zij stoomde de jurk |
| Voltooid deelwoord | gestoomd (hebben) | gestoomde broccoli |
Zo gebruik je het
- Zet de broccoli vijf minuten in de stoom.Kookkundig gebruik; ook *stomen* als werkwoord.
- Na de ruzie moest ze even stoom afblazen.Figuurlijk en informeel: opgekropte spanning kwijtraken.
- Het bedrijf draait weer op volle stoom.Zakelijk beeldspraak: met grote snelheid en inzet.
Een stomerij zonder stoom
Het werkwoord *stomen* heeft meer dan één betekenis: koken in damp, maar ook snel varen en, in een *stomerij*, kleding reinigen. Dat laatste gebeurt tegenwoordig meestal met chemische middelen, al verwijst de naam nog naar de oude methode. Uit de scheepvaart komt *stoom afblazen*: een ketel liet overtollige druk ontsnappen zodat hij niet barstte. Zo kreeg het woord zijn figuurlijke gebruik. Verwant is vuur, want zonder verhitting geen stoom.
Is stoom hetzelfde als damp?
Bijna: stoom is waterdamp die heet en vaak onder druk staat. Damp is breder en kan ook van andere vloeistoffen komen.
Wat is een stoomcursus?
Een heel intensieve cursus waarmee je in korte tijd veel leert.