Ambt: een functie met een Keltische voorgeschiedenis
Een ambt is een officiële functie of positie, vooral bij de overheid of de kerk, met bijbehorende taken en verantwoordelijkheden.
Een ambt is een officiële positie met plichten en bevoegdheden, zoals burgemeester, pastoor of rechter. Wie zijn ambt neerlegt, treedt af, en wie zijn ambt aanvaardt, legt vaak een eed af. Rond dit woord is een hele woordfamilie gegroeid, van *ambtenaar* tot *ambtshalve*. Een verwant begrip is plicht.
- Officiële functie bij de overheid of kerk. *Het ambt van burgemeester.*
- Kerkelijke bediening. *Het ambt van predikant.*
- Beroep (verouderd). *Het ambt van schoenmaker.*
Vormen van ambt
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het ambt | Het ambt is zwaar. |
| Meervoud | ambten | Publieke ambten. |
| Verkleinwoord | ambtje | Een ambtje. |
| Samenstelling | ambtenaar | Een ambtenaar bij de gemeente. |
| Samenstelling | ambtstermijn | Een ambtstermijn van vier jaar. |
Ambt in zinnen
- De burgemeester aanvaardde zijn ambt na de eedaflegging.Plechtig; bij het aanvaarden hoort vaak een eed.
- Zij vervult het ambt van rechter.Neutraal en formeel.
- Hij handelt ambtshalve, dus zonder dat iemand erom vraagt.'Ambtshalve' = uit hoofde van de functie.
Ambt en ambacht: twee takken van één woord
Het woord ambt heeft een opmerkelijke herkomst. Het gaat terug op een Keltisch woord voor 'dienaar', dat via het Gallisch in de Germaanse talen kwam. Het Middelnederlandse *ambacht* is de oorspronkelijke vorm, waarna zich twee woorden afsplitsten: *ambt* (functie) en *ambacht* (handwerk). Het Engelse *embassy* en *ambassador* gaan terug op dezelfde bron. Het Duitse *Amt* is een directe verwant. Dat verklaart waarom een ambtenaar en een ambachtsman eigenlijk familie zijn: beiden doen een dienst voor een ander. In het Nederlands betekent ambtelijk meestal 'bureaucratisch', zoals in *ambtelijk taalgebruik*.
Wat is het verschil tussen ambt en beroep?
Een ambt is een publieke functie met wettelijke bevoegdheden; een beroep is werk waarmee je je geld verdient.
Wat betekent ambtshalve?
'Uit hoofde van het ambt': een rechter kan iets ambtshalve doen, zonder dat een partij erom vraagt.