Plicht: wat je moet doen, of je er zin in hebt of niet
Een plicht is iets wat je moet doen vanwege een wet, een opdracht of je geweten. Het tegenovergestelde van een recht.
Een plicht is iets wat van je wordt verwacht of wat je zelf nodig vindt. Plicht gaat samen met recht: wie een recht heeft, heeft meestal ook een plicht. Het woord hangt samen met het werkwoord *plegen*, 'zorgen voor' of 'gewoon zijn te doen'. Er zijn wettelijke plichten, zoals leerplicht, en morele plichten, zoals een vriend helpen. Een plicht is vaak een taak die je niet mag afwijzen.
- Wettelijke verplichting. *Hij heeft een zwijgplicht.*
- Morele verplichting. *Het is mijn plicht om te helpen.*
- Opdracht van beroep. *Een arts heeft een zorgplicht.*
Vormen
| Eigenschap | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de | de plicht |
| Meervoud | plichten | rechten en plichten |
| Verkleinwoord | plichtje | (ongebruikelijk) |
| Samenstelling | leerplicht | de leerplicht |
| Samenstelling | dienstplicht | dienstplicht afgeschaft |
Plicht in zinnen
- Het is je plicht om te stoppen bij een ongeval.Wettelijk en moreel.
- Hij deed zijn plicht en meldde de fout.Neutraal, een beetje plechtig.
- Eerst de plicht, dan het plezier.Spreekwoord: eerst werken, dan genieten.
Plicht en recht
Het begrip recht hoort bij plicht als een munt met twee kanten. Een recht geeft je een mogelijkheid, een plicht legt je een last op. Voorbeelden: kiesrecht en stemplicht (in België is opkomen verplicht, in Nederland niet), onderwijs en leerplicht. In België heet de verplichte stemming officieel opkomstplicht. Zo laat dit woord goed zien hoe verschillende landen verschillende keuzes maken.
Wat is het verschil tussen plicht en verplichting?
Plicht is algemener en vaker moreel, verplichting is vaak juridisch of contractueel.
Wat betekent 'de plicht roept'?
Dat je iets moet doen wat belangrijk is, bijvoorbeeld werken in plaats van uitgaan.