Wieść czy wiadomość? O słowie, które wędruje szybko
Wieść to wiadomość, informacja, zwykle przekazywana ustnie lub niedawno uzyskana. Ma lekko podniosły, literacki ton.
Wieść brzmi dziś nieco archaicznie, ale ma stałe miejsce w polszczyźnie. W zwrocie „dobre wieści” słowo zachowuje urok dawnej mowy, gdy nowiny rozchodziły się od człowieka do człowieka. W nagłówkach zdarza się je spotkać częściej niż w rozmowie.
- Wiadomość. *Przyszła wieść o ślubie.*
- Pogłoska. *Po wsi poszła wieść o wypadku.*
- Informacja z odległego miejsca. *Wieść z frontu.*
- Czasownik „wieść”. *Wieść prosty żywot.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wieść | wieści |
| Dopełniacz | wieści | wieści |
| Celownik | wieści | wieściom |
| Biernik | wieść | wieści |
| Narzędnik | wieścią | wieściami |
| Miejscownik | wieści | wieściach |
Zwroty
- Niosę dobrą wieść.Zwykle w liczbie mnogiej: „dobre wieści”.
- Wieść gminna głosi, że pójdzie na emeryturę.Utrwalony związek: „wieść gminna” — plotka.
- Nie miała od niego żadnej wieści.Dopełniacz po zaprzeczeniu.
Uwaga na pisownię i znaczenie
- Wieść (rzeczownik) i wieść (czasownik: prowadzić) brzmią i piszą się tak samo.
- W czasowniku: *wiodę, wiedziesz*, ale w rzeczowniku *wieści*.
- Nie myl z wieś (wieś), czyli miejscowością rolniczą.
- Wieść gminna to wiadomość rozchodząca się w środowisku, zwykle niepotwierdzona.
W literaturze słowo często pojawia się w opisach scen, gdy posłaniec przynosi nowiny. W prasie występuje w tytułach rubryk, np. „Wieści z regionu”. Mimo to w mowie codziennej dominują „wiadomość”, „news” albo „informacja”.
Wieść jest też rzeczownikiem rodzaju żeńskiego z grupy na spółgłoskę miękką, podobnie jak *pieśń*, *kość* czy *miłość*. Dlatego odmienia się w liczbie pojedynczej niemal zawsze tak samo, a różnice widać dopiero w narzędniku: „z dobrą wieścią”.
Czym wieść różni się od wiadomości?
Wieść jest bardziej uroczysta i dotyczy zwykle czegoś istotnego.
Czy forma „wieści” zawsze znaczy to samo?
Nie. To mianownik lm („dobre wieści”) i jednocześnie dopełniacz, celownik oraz miejscownik lp, więc o formie rozstrzyga kontekst.