Sukces ma wielu ojców: znaczenie i pochodzenie słowa
Sukces to pomyślne osiągnięcie celu, powodzenie w działaniu lub zdobycie uznania.
Sukces oznacza pomyślny wynik starań. Powiedzenie głosi, że sukces ma wielu ojców, a porażka jest sierotą, czyli że z wygranych cieszą się wszyscy, a z klęsk nikt. Słowo pochodzi z łaciny, od *successus*, co znaczyło „następstwo, rezultat”. Przeciwieństwem sukcesu jest porażka, a jego uosobieniem bywa nagroda.
- Pomyślny wynik. *Premiera spektaklu zakończyła się sukcesem.*
- Osiągnięcie. *Pierwszym sukcesem dziewczynki był medal w pływaniu.*
- Powodzenie życiowe. *Sukces w życiu to dla niego rodzina i spokój.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | sukces | sukcesy |
| Dopełniacz | sukcesu | sukcesów |
| Celownik | sukcesowi | sukcesom |
| Biernik | sukces | sukcesy |
| Narzędnik | sukcesem | sukcesami |
| Miejscownik | sukcesie | sukcesach |
Sukces w zdaniu
- Odniosła sukces w międzynarodowym konkursie.Kolokacja: *odnieść sukces*, nie „zrobić sukces”.
- Gratuluję sukcesu!Dopełniacz po czasowniku *gratulować*.
- Sukces nie przyszedł od razu, ale był wart czekania.Tryb narracyjny, ton literacki.
Rodzina słów i uwagi językowe
- Pochodne: *sukcesja* (dziedziczenie), *sukcesor* (następca), *sukcesywny* (stopniowy, kolejny).
- Fałszywy przyjaciel: angielskie *success* znaczy to samo co polski *sukces*, ale przysłówek *sukcesywnie* nie jest odpowiednikiem *successfully*. Po polsku znaczy „po kolei, stopniowo”, a nie „z powodzeniem”. Dla angielskiego *successfully* mamy *z powodzeniem* albo *skutecznie*.
- Zwroty: *odnieść sukces*, *święcić triumfy*, *kończyć się sukcesem*, *z sukcesem* (z powodzeniem).
Czy można powiedzieć „sukcesywnie” zamiast „skutecznie”?
Nie. Sukcesywnie znaczy stopniowo i kolejno, a skutecznie – z powodzeniem.
Czy sukces trzeba mierzyć pieniędzmi?
Nie. Miara sukcesu zależy od celu, jaki sobie wyznaczysz: może nim być zdrowie, spokój, wykształcenie albo wygrany turniej. W polszczyźnie mówimy też o sukcesie towarzyskim, artystycznym i sportowym, a nie tylko finansowym.