Przód, naprzód i na przedzie: jak pisać?
Przód to strona zwrócona w kierunku ruchu lub ku patrzącemu: przód auta, ubrania, szeregu. Przeciwieństwem jest tył.
Przód to strona, która „idzie pierwsza”. W pokrewnych wyrazach widać wymianę ó : e, jak w przymiotniku *przedni* czy w formie *na przedzie*, i ta zmiana zaskakuje cudzoziemców. Jego przeciwieństwem w standardowej polszczyźnie jest tył.
- Część zwrócona do przodu. *Przód samochodu został uszkodzony.*
- Lewa lub prawa strona tkaniny. *Przód koszuli jest gładki.*
- Pozycja wyprzedzająca. *Wysunął się na przód stawki.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | przód | przody |
| Dopełniacz | przodu | przodów |
| Celownik | przodowi | przodom |
| Narzędnik | przodem | przodami |
| Miejscownik | przodzie / przedzie | przodach |
Przód w zdaniach
- Usiadła z przodu, żeby lepiej widzieć.Wyrażenie przysłówkowe „z przodu”.
- Zrobił krok do przodu.Kierunek ruchu, potoczne i neutralne.
- Na przedzie kolumny jechała policja.Miejscownik, nieco książkowy: na przedzie.
Przód, naprzód i tył
- Naprzód — pisane razem; przysłówek: *Naprzód, żołnierze!*.
- Do przodu — pisane osobno; *iść do przodu*.
- Z przodu / z tyłu — pytanie o położenie.
- Przeciwieństwo: tył; w kontekście wojskowym także front.
W kontekście motoryzacji przód auta może oznaczać także jego pas przedni, maskę i zderzak. Mówi się *kolizja z przodu*, *napęd na przód* (czyli napęd przedni) oraz *przodem do kierunku jazdy*. Ostatnie wyrażenie oznacza siedzenie zwrócone w stronę, w którą jedzie pojazd.
Jak napisać: „na przód” czy „naprzód”?
Razem, gdy znaczy „do przodu” w apelu lub zachęcie: *naprzód!*. Osobno, gdy „przód” jest rzeczownikiem po przyimku.
Dlaczego raz przodzie, a raz przedzie?
W miejscowniku funkcjonują obie formy. W utartych połączeniach, jak *na przedzie kolumny*, częściej słychać przedzie, a w opisach przedmiotów przodzie.