Połowa czy pół? Zgoda w zdaniu i pisownia o/ó
Połowa to jedna z dwóch równych części całości, a także środek lub moment w pół drogi czegoś, na przykład meczu czy roku.
Połowa to jedna z dwóch równych części. Od liczebnika *pół* odróżnia ją tym, że można ją odmieniać: *połowa pizzy*, ale *pół pizzy* bez odmiany. W zdaniach typu *połowa uczniów* często wahamy się, czy użyć orzeczenia w liczbie pojedynczej, czy mnogiej. W sporcie mówimy o dwóch połowach, na przykład w piłce nożnej, czyli w każdym meczu.
- Jedna z dwóch równych części. *Zjadła połowę tabliczki czekolady.*
- Środek (w czasie lub przestrzeni). *W połowie drogi zrobili postój.*
- Część rozgrywki. *W drugiej połowie padły trzy gole.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | połowa | połowy |
| Dopełniacz | połowy | połów |
| Celownik | połowie | połowom |
| Narzędnik | połową | połowami |
| Miejscownik | połowie | połowach |
Połowa w zdaniu
- Połowa uczniów przyszła spóźniona.Orzeczenie może stać w liczbie pojedynczej (*przyszła*) lub mnogiej (*przyszli*).
- Czekam już pół godziny.*Pół* jest nieodmienne i stoi z dopełniaczem.
- W połowie kwietnia będzie ciepło.Zwrot *w połowie* wskazuje środek okresu.
Połowa, pół i połów
- Alternacja: w *pół* mamy „ó”, a w *połowa* „o”, bo ó zamienia się w o w formach pokrewnych.
- Homonim: *połów* (rzeczownik męski) to zdobycz rybaka lub sam proces łowienia: *połów ryb*. Dopełniacz liczby mnogiej od *połowa* też brzmi *połów*.
- Pół i połowa: *pół godziny*, ale *połowa* godziny z odmianą, więc *do połowy godziny*.
- Pisownia: *w połowie* zapisujemy osobno, a nie łącznie. Przysłówek *wpół* piszemy razem, na przykład *wpół do trzeciej*.
Czy mówimy „połowa uczniów przyszła” czy „przyszli”?
Oba warianty są poprawne. Liczba pojedyncza podkreśla całość części, a mnoga skupia się na osobach.
Czy „pół dnia” i „połowa dnia” to to samo?
Prawie. *Pół dnia* to konkretna miara czasu, a *połowa dnia* to część dłuższego okresu lub jego środek.