Jabłko: owoc, jabłko niezgody i jabłko Adama
Jabłko to okrągły, soczysty owoc jabłoni, jadany na surowo, pieczony lub przerabiany na sok i szarlotkę. W przenośni występuje w znanych frazeologizmach.
Jabłko to jeden z najbardziej znanych owoców w Polsce i jednocześnie słowo, które zrobiło wielką karierę w języku przenośnym. Polska należy do największych producentów jabłek w Europie, więc nic dziwnego, że w polszczyźnie jest ich pełno: od przysłów po anatomię. Nazwa pochodzi z bardzo starej warstwy słownictwa słowiańskiego.
- Owoc jabłoni. *Zjem jabłko na drugie śniadanie.* To jeden z najpopularniejszych owoców w naszym kraju.
- Wypukłość na szyi w wyrażeniu „jabłko Adama”. *Mężczyzna przełknął ślinę, a jabłko Adama drgnęło.*
- Przedmiot sporu w przenośni. *Dziedzictwo stało się jabłkiem niezgody w rodzinie.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | jabłko | jabłka |
| Dopełniacz | jabłka | jabłek |
| Celownik | jabłku | jabłkom |
| Biernik | jabłko | jabłka |
| Narzędnik | jabłkiem | jabłkami |
| Miejscownik | jabłku | jabłkach |
Jabłko w zdaniu
- Kupiłam kilo antonówek na szarlotkę.Nazwy odmian jabłek pisze się małą literą.
- Nie jedz jabłka z nieumytymi rękami.Dopełniacz po przeczeniu: nie jedz czego? jabłka.
- Niedaleko pada jabłko od jabłoni.Przysłowie o podobieństwie dzieci do rodziców.
Frazeologia i pochodzenie
- Jabłko niezgody — wyrażenie z greckiego mitu: bogini Eris rzuciła między boginie złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, co zapoczątkowało spór prowadzący do wojny trojańskiej.
- Jabłko Adama — potoczna nazwa grdyki, kojarzona z biblijnym owocem, który miał utknąć Adamowi w gardle.
- Etymologia — prasłowiańskie *ablъko* jest spokrewnione z litewskim *obuolys* i angielskim *apple*.
W kuchni jabłko pojawia się w wielu potrawach: szarlotce, jabłecznikach, kompocie, a także w kiszonkach i sałatkach. W polskich sadach rosną odmiany takie jak antonówka, szara reneta czy papierówka, która dojrzewa już pod koniec lata.
Jabłko czy jabko?
Poprawnie z literą ł: „jabłko”. Zapis „jabko” jest błędem, choć w szybkiej mowie ł bywa ledwo słyszalne.
Jakiego rodzaju jest słowo jabłko?
Jest rzeczownikiem rodzaju nijakiego: „to jabłko”. Jabłoń to z kolei drzewo rodzaju żeńskiego.