Dzwonek: od szkolnej przerwy do kwiatu na łące

Dzwonek to zdrobnienie od dzwonu, ale ma dziś więcej znaczeń niż jego pierwowzór. W szkole to sygnał, który zaczyna lub kończy lekcję, w domu przycisk przy drzwiach, a na łące niebieski kwiat. Rzeczownik jest rodzaju męskiego i podlega regularnej odmianie z wypadającym -e-.

• Mały przedmiot wydający dźwięk. *Kot ma dzwonek na obroży.*
• Sygnał o rozpoczęciu lub końcu zajęć. *Dzwonek na przerwę rozległ się w całej szkole.*
• Urządzenie przy drzwiach. *Nacisnął dzwonek i czekał.*
• Melodia lub sygnał telefonu. *Zmieniłam dzwonek w telefonie na klasyczny.*
• Roślina z rodzaju Campanula. *Dzwonki rosną na górskich łąkach.*

Odmiana przez przypadki

Przykłady użycia

• Po dzwonku wszyscy uczniowie wbiegli do klas.„Po dzwonku” — typowy zwrot szkolny, ten sam, w którym liczy się punktualność.
• Ten dzwonek w telefonie mnie irytuje.Biernik równa się mianownikowi, ponieważ rzeczownik jest nieżywotny.
• W ogrodzie zakwitły niebieskie dzwonki.Znaczenie botaniczne; w liczbie mnogiej pojawia się „dzwonki” zamiast „dzwoneki”.

Ruchome e i zwroty

• Ruchome e: w mianowniku jest -ek, w pozostałych przypadkach wypada: dzwonek → dzwonka, dzwonkiem. Podobnie *chłopiec, pies, pasek*.
• Dzwonek do drzwi — sygnał dla gospodarza; dzwonek alarmowy — urządzenie ostrzegawcze.
• Pierwszy dzwonek — w teatrze zapowiedź przedstawienia, potocznie: ostrzeżenie. Z wyrazem telefon łączy się w zwrocie „dzwonek telefonu”.
• Pisownia: dz na początku, potem w; nie myl z „dźwięk” (dź) — to osobne słowo, choć brzmieniowo pokrewne.