Kim jest dziwak? Ekscentryk, oryginał i człowiek innego rytmu
Dziwak to człowiek o niezwykłych, odbiegających od przyjętych norm zachowaniach lub poglądach. Słowo bywa neutralne, żartobliwe, a w złych ustach pogardliwe.
Dziwak pochodzi od *dziw*, czyli „cud, rzecz godna zdziwienia”. Człowiek, który budzi zdumienie, to dziwak; ta sama rodzina zawiera dziwić się, dziwny, dziwoląg i frazę o dziwo. Słowo ma wymiar oceniający: zależy, czy mówisz je z sympatią, czy z ironią, a ten sam człowiek bywa dla jednych dziwakiem, dla innych oryginałem.
- Osoba o niezwykłych zwyczajach. *Sąsiad to znany dziwak.*
- Oryginał, ekscentryk (życzliwie). *Artysta-dziwak mieszkał w wieży.*
- Człowiek nietypowy (obraźliwie). *Wszyscy uważali go za dziwaka.*
- Nietypowy twór (przenośnie). *Dziwak wśród samochodów.*
Odmiana (rodzaj męskoosobowy)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | dziwak | dziwacy |
| Dopełniacz | dziwaka | dziwaków |
| Celownik | dziwakowi | dziwakom |
| Biernik | dziwaka | dziwaków |
| Narzędnik | dziwakiem | dziwakami |
| Wołacz | dziwaku! | dziwacy! |
Przykłady użycia
- Uważali go za dziwaka, bo rozmawiał z roślinami.Neutralne spostrzeżenie.
- Dziwacy zawsze byli solą ziemi.W liczbie mnogiej k przechodzi w c.
- Nie bądź dziwakiem i przyjdź na imprezę.Zwrot potoczny, żartobliwa zachęta.
Słowa pokrewne
- Dziwny – przymiotnik: dziwna cisza.
- Dziwoląg – coś osobliwego lub potworkowatego.
- O dziwo – piszemy rozdzielnie: *o dziwo, wygrał mecz*.
- Wariat i geniusz. Dziwak bywa też określeniem o łagodniejszym tonie niż wariat, a w kulturze wiąże się z obrazem geniusza.
Czy dziwak to obelga?
Zależy od tonu i kontekstu. Wyraz nie jest wulgarny, ale może zabrzmieć pogardliwie.
Jak brzmi liczba mnoga?
Dziwacy, z alternacją k – c, a w dopełniaczu dziwaków.
Czym różni się dziwak od ekscentryka?
Ekscentryk to słowo książkowe i często życzliwe, dziwak jest potoczniejsze i bardziej ambiwalentne.