Cynk: metal i cynk, czyli ostrzeżenie dla swoich
Cynk to pierwiastek chemiczny o symbolu Zn, szary metal chroniący stal przed rdzą. Potocznie „cynk” to tajna wiadomość lub ostrzeżenie.
Cynk to szary metal o symbolu Zn, znany z ocynkowanych blach i cynkowych dachów. W mowie potocznej to także tajny sygnał: dać komuś cynk znaczy ostrzec go lub powiadomić o czymś w tajemnicy. Dwa znaczenia nie mają ze sobą nic wspólnego poza brzmieniem.
- Pierwiastek chemiczny (Zn). *Cynk jest składnikiem mosiądzu.*
- Ostrzeżenie, poufna wiadomość. *Dostałem cynk, że kontrola przyjdzie jutro.*
- Cynkowanie, powłoka ochronna. *Barierki są pokryte cynkiem.*
- W połączeniach technicznych: blacha cynkowa, ocynkowana. *Dach pokryto blachą cynkową.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Przykład |
|---|---|---|
| Mianownik (co?) | cynk | Cynk jest metalem. |
| Dopełniacz (czego?) | cynku | Brakuje cynku. |
| Celownik (czemu?) | cynkowi | Przyjrzał się cynkowi. |
| Narzędnik (czym?) | cynkiem | Pokryto go cynkiem. |
| Miejscownik (o czym?) | cynku | Mówili o cynku. |
Przykłady użycia
- Brakuje mi cynku w diecie.Cynk to też ważny mikroelement; jego niedobór bywa objawem złej diety.
- Dał mi cynk, żebym nie szedł tą drogą.Znaczenie potoczne: poufne ostrzeżenie.
- Ktoś dał policji cynk o skradzionym aucie.Kolokacje: „dać cynk”, „dostać cynk”.
Cynk, cyna i niemiecki Zink
Nazwa metalu pochodzi z niemieckiego *Zink*. W polskim łatwo pomylić cynk z cyną (Sn, ang. *tin*), choć to dwa różne pierwiastki. Cynk (Zn) pokrywa stal, a cyna służy do lutowania i do pokrywania puszek. Potoczne „dać cynk” należy do słownictwa nieformalnego, a w tekście urzędowym lepiej napisać „powiadomić”. Z podobnym znaczeniem spotkasz sygnał, a jako materiał cynk to jeden z wielu użytecznych metali w przemyśle.
Czy cynk i cyna to to samo?
Nie. Cynk to Zn, a cyna to Sn. Mają inne właściwości i zastosowania.
Co znaczy „dać cynk”?
Dyskretnie kogoś ostrzec albo przekazać mu poufną informację.