Badanie: od lekarza do laboratorium
Badanie to metodyczne sprawdzanie lub poznawanie czegoś, na przykład stanu zdrowia, zjawiska, zachowania ludzi albo własności materiału.
Badanie to sposób, w jaki zdobywamy wiedzę. Rzeczownik „badanie” jest nazwą czynności, więc ukrywa w sobie czasownik: kto bada, ten prowadzi badanie. Wiele badań kończy się analizą danych, a w medycynie ich wynik zapisuje lekarz.
- Kontrola stanu zdrowia. *Lekarz zlecił badanie krwi.*
- Poznawanie zjawiska. *Badania nad klimatem trwają od lat.*
- Dochodzenie, przesłuchanie. *Prokurator zarządził badanie sprawy.*
- Pomiar lub test. *Badanie sondażowe objęło tysiąc osób.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | badanie | badania |
| Dopełniacz | badania | badań |
| Celownik | badaniu | badaniom |
| Biernik | badanie | badania |
| Narzędnik | badaniem | badaniami |
| Miejscownik | badaniu | badaniach |
Badanie w zdaniu
- Wyniki badania będą gotowe jutro rano.Dopełniacz liczby pojedynczej.
- Zespół prowadzi badania w nowym laboratorium.Częściej w liczbie mnogiej, gdy mowa o nauce.
- Po badaniu poczułem ulgę.Miejscownik po „po”.
Aspekt i pułapki
- Czasownik: *badać* (niedokonany), *zbadać* (dokonany): *badał przez rok*, *zbadał w jeden dzień*.
- Dopełniacz liczby mnogiej to *badań* (nie „badani”): *wyniki badań*.
- Pisownia: rzeczowniki na *-anie* mają dwa „n”: *badanie*, *pisanie*, *czytanie*; to najczęstszy błąd.
- Zwroty: *badanie kontrolne*, *badanie okresowe*, *badanie naukowe*, *badanie jakościowe*.
Czy badanie i test to to samo?
Nie. Test to konkretne narzędzie lub procedura, a badanie jest szerszym procesem.
Jak odmieniamy „badania” w mowie potocznej?
Normalnie: „na badaniach”, „po badaniach”, „z badań”.
Czy „badania” zawsze są w liczbie mnogiej?
Nie. W medycynie mówimy zwykle „badanie” (jedno), a w nauce „badania” (zespół prac). Liczba mnoga podkreśla, że prac było wiele, np. „badania naukowe nad klimatem”.
Co znaczy „badanie kontrolne”?
To wizyta lub test sprawdzający, czy stan zdrowia, maszyna albo pojazd nadal spełniają wymagania, na przykład kontrolne badanie techniczne samochodu.