Wee: bevallingspijn, walgelijk zoet en 'wee je gebeente'
Wee heeft drie gebruiken: als bijvoeglijk naamwoord betekent het walgelijk zoet, als zelfstandig naamwoord is een wee een samentrekking bij de bevalling.
Het woord wee is er in drie soorten, en alle drie zijn vervelend. Een weeë lucht maakt je misselijk, weeën bij de bevalling doen pijn en 'wee je gebeente' is een dreigement. Dat maakt wee tot een klein woord met veel ongemak. Als je zoekt naar het gevoel, denk dan aan pijn.
- Walgelijk zoet of flauw (bijvoeglijk naamwoord). *Een weeë geur van bederf.*
- Pijnscheut bij de bevalling (zelfstandig naamwoord, meestal meervoud). *Ze kreeg om vier uur de eerste weeën.*
- Dreigend tussenwerpsel. *Wee je gebeente als je het zegt!*
Vormen van wee
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Bijvoeglijk naamwoord | wee | De lucht is wee. |
| Verbogen vorm | weeë | Een weeë smaak. |
| Vergrotende trap | weeër | Weeër dan eerst. |
| Zelfstandig naamwoord | de wee | Elke wee duurt langer. |
| Meervoud | weeën | Regelmatige weeën. |
Wee in zinnen
- De weeë geur van oude bloemen hing in de kamer.Het trema op de laatste e laat zien dat de klinkers apart klinken.
- Haar weeën kwamen om de vijf minuten.Meestal in het meervoud; met trema geschreven.
- Wee degene die hier iets aanraakt!Oudere, dreigende uitroep; 'wee' betekent hier 'ellende'.
Het trema en de Engelse verwant
In weeën en weeë staat een trema, omdat anders de klinkers samen tot één klank zouden smelten. Zonder trema zou je 'weën' lezen. Het tussenwerpsel *wee* is verwant aan het Engelse *woe* en het Duitse *Weh*: allemaal uitingen van leed. Bij een weeë smaak denk je aan iets zoets dat tegen gaat staan.
Waarom heeft weeën een trema?
Om aan te geven dat de laatste e een aparte klank is. Zonder trema zou de lezer 'weën' kunnen uitspreken.
Wat betekent 'wee je gebeente'?
Een dreigement: 'er zal je iets overkomen als je dat doet'. Het klinkt oud en wordt vaak met een knipoog gebruikt.