Gij: archaïsch, Vlaams en bijbels voor 'jij'
Gij is een oud of plechtig persoonlijk voornaamwoord voor 'jij' of 'u'. In veel Vlaamse dialecten en in bijbelteksten wordt het nog steeds gebruikt.
Het woord gij klinkt in Nederland ouderwets en plechtig, maar in Vlaanderen is het springlevend. In grote delen van Vlaanderen zeg je tegen een vriend gewoon 'gij', terwijl een Nederlander daar 'jij' zou gebruiken. In de Statenvertaling uit 1637 en in kerkelijke taal is gij de gewone aanspreekvorm, bijvoorbeeld bij een heer of bij God.
- Tweede persoon enkelvoud, informeel (Vlaanderen). *Gij zijt een goede vriend.*
- Tweede persoon, plechtig of archaïsch. *Gij zult niet doden.*
- Aanspreekvorm van een groep, verouderd. *Gij allen, wees welkom.*
Vormen van gij
| Functie | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Onderwerp | gij / ge | Gij hebt gelijk. |
| Voorwerp | u | Ik zie u. |
| Bezittelijk | uw | Uw boek. |
| Verbuiging | gij zijt | Archaïsch: gij zijt, gij hebt. |
| Vlaams | ge | Ge moogt blijven. |
Gij in de praktijk
- Gij kunt dat wel, zeker?Vlaams en informeel: gij vervangt hier jij.
- Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.Bijbels en plechtig.
- Kom ge mee?Vlaams: 'ge' staat achter het werkwoord.
Gij versus jij
In de zestiende eeuw was gij de standaardvorm voor de tweede persoon. Zuid-Nederland hield het vast, terwijl het noorden steeds meer voor jij en u koos. In de Standaardnederlands van Nederland past gij alleen in religieuze of bewust archaïsche teksten. Wie een vriend in Gent toespreekt, klinkt met 'gij' juist heel natuurlijk.
Is gij fout in Nederland?
Niet fout, maar ongebruikelijk en plechtig of komisch.
Moet je gij schrijven met ij?
Ja: gij met ij, net als bijvoorbeeld zij en mij.