Wagen: een karretje, een auto en een werkwoord om te durven
Wagen is zowel een zelfstandig naamwoord voor een voertuig of kar, als het werkwoord voor 'durven riskeren'. In Vlaanderen betekent wagen ook gewoon auto.
Wagen is een woord dat bij twee woordsoorten hoort. Als zelfstandig naamwoord is het een kar of voertuig, als werkwoord betekent het 'durven te riskeren'. Het zijn twee losse woorden die toevallig dezelfde spelling hebben. In Vlaanderen is de wagen bovendien gewoon de auto, terwijl je in Nederland dan eerder auto zegt.
- Voertuig met wielen. *De boer spande de paarden voor de wagen.*
- Auto (vooral in Vlaanderen). *Ik kom met de wagen.*
- Durven te doen, riskeren. *Wie niet waagt, wint niet.*
- Sterrenbeeld. *De Grote Wagen* is een bekende sterrenfiguur.
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de wagen | De wagen rijdt. |
| Meervoud | wagens | Twee wagens. |
| Werkwoord | wagen, waagde, gewaagd | Hij waagde het. |
| Bijvoeglijk | gewaagd | Een gewaagde stap. |
| Samenstelling | dienstwagen | Een dienstwagen van de baas. |
Voorbeelden uit het dagelijks gebruik
- Mijn wagen staat in de garage.In Nederland klinkt dit wat deftig; in Vlaanderen volkomen gewoon.
- Ik waag het erop.Informeel: je neemt het risico.
- Ze spanden het paard achter de wagen.Spreekwoord: iets in de verkeerde volgorde doen.
Wagen of wagon?
De woorden wagen en wagon lijken op elkaar en hebben dezelfde oorsprong. Een wagen rijdt over de weg, een wagon over het spoor. Het werkwoord is zwak: ik waagde, ik heb gewaagd. Een paard trok vroeger de wagen; vandaag rijd je met de auto.
Is wagen in Nederland ook gewoon een auto?
Zelden. In Nederland zeg je auto; wagen klinkt dan oud of formeel. In Vlaanderen is wagen heel gewoon.
Wat betekent 'het paard achter de wagen spannen'?
Het betekent dat je dingen in de verkeerde volgorde aanpakt.