Reden: de oorzaak van iets, en ook de verleden tijd van rijden
Een reden is de verklaring of aanleiding waarom iets gebeurt of gedaan wordt. Reden is ook de verleden tijd meervoud van het werkwoord rijden.
Het woord reden komt in twee soorten zinnen voor. Als zelfstandig naamwoord is het de verklaring achter iets, als werkwoordsvorm is het wat wij gisteren deden op de fiets. Beide klinken hetzelfde en worden hetzelfde gespeld.
- Oorzaak of aanleiding. *Is er een reden voor zijn vertrek?*
- Beweegreden of motief. *Ik heb alle reden om boos te zijn.*
- Verleden tijd van rijden (meervoud). *Wij reden samen naar Gent.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de reden | De reden is simpel. |
| Meervoud | redenen | Drie redenen. |
| Samenstelling | aanleiding | Een reden die iets op gang brengt. |
| Werkwoordsvorm | reden | Wij reden, jullie reden. |
| Verwant | redelijk | Met verstand en reden. |
Reden in een zin
- De reden van het uitstel is nog onbekend.Neutraal; formeel en zakelijk.
- Om die reden besloot ze te verhuizen.Verbindend: 'om die reden' betekent 'daarom'.
- Zonder enige reden begon hij te lachen.Alledaags; zonder aanwijsbare aanleiding.
Herkomst en verwante woorden
Het zelfstandig naamwoord gaat via het Middelnederlands terug op het Latijnse *ratio*, 'berekening, verstand, reden'. Dat verklaart de samenhang met rede, een ouder woord voor verstand en toespraak, en met *redelijk*. Een reden is dus wat je met je verstand kunt uitleggen. De verleden tijd *reden* van rijden is een geheel ander woord, uit het Germaanse werkwoord *rijden*. In de tegenwoordige tijd luidt het werkwoord *rijd* of *rijdt*; pas in de verleden tijd verschijnt de vorm *reden*. Het woord rijst lijkt erop, maar is weer iets anders.
Wat is het verschil tussen een reden en een oorzaak?
Een oorzaak veroorzaakt iets feitelijk. Een reden is vaak ook het motief van een persoon.
Hoe zie je of reden een werkwoord is?
Als het over een voertuig of rijden gaat, en er een persoon (wij, zij) bij staat.