Rat: een knaagdier en een scheldwoord
Een rat is een middelgroot knaagdier met een lange, kale staart. Figuurlijk is een rat een verrader of een nare persoon.
Een rat is een knaagdier dat zich overal thuis voelt waar mensen afval achterlaten. Dat zegt ook iets over de figuurlijke betekenis: wie 'een rat' wordt genoemd, geldt als sluw, laf of verraderlijk. Zo is een gewoon dier in de taal een kleine kwajongen geworden.
- Knaagdier met lange staart. *Er zit een rat in de kelder.*
- Verrader, achterbakse figuur. *Wat een rat is hij!*
- Schimpscheldwoord voor iemand die anderen verklikt. *Je bent een rat.*
- Rat in de val. *Zij voelde zich als een rat in de val.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de rat | De rat rende weg. |
| Meervoud | ratten | Er zijn veel ratten. |
| Verkleinwoord | ratje | Een ratje van een kind. |
| Samenstelling | rattengif, ratelrat | Rattengif is gevaarlijk. |
| Verwant | muis | Een kleiner knaagdier. |
Zo klinkt het in de praktijk
- In de oude haven zaten honderden ratten.Letterlijk, neutraal.
- Die rat heeft mij bij de directie aangegeven.Informeel scheldwoord, spreektaal.
- Ik voelde me een rat in de val.Idioom voor uitzichtloosheid, algemeen.
Uitdrukkingen en een misverstand
Er bestaat een oude uitdrukking: 'de ratten verlaten het zinkende schip', voor mensen die vertrekken zodra het slecht gaat. Een ander misverstand is dat ratten en muis hetzelfde zijn; een rat is groter, heeft een langere staart en een andere kop.
Is rat een scheldwoord?
Als je het over een persoon hebt wel: je noemt iemand dan laf en verraderlijk. Over het dier is het gewoon een diernaam.
Wat is rattengif?
Een middel om ratten te bestrijden. Het is giftig en moet buiten bereik van kinderen en huisdieren blijven.