Pan: koekenpan, dakpan en de pan uit rijzen
Een pan is een ronde, meestal metalen kookpot met een steel. In Vlaanderen is een pan ook een dakpan, en het woord komt voor in uitdrukkingen als 'de pan uit rijzen'.
Een pan is het werkpaard van de keuken. Als prijzen de pan uit rijzen, stijgen ze veel te hard. Het woord komt in veel samenstellingen voor, van koekenpan tot dakpan.
- Kookpan. *Zet de pan op het vuur.*
- Dakpan. *Er zijn pannen van het dak gewaaid.*
- Schaal van een weegschaal. *De pan van de balans ging omhoog.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de pan | De pan staat op het vuur. |
| Meervoud | pannen | Zes pannen in de kast. |
| Verkleinwoord | pannetje | Een pannetje soep. |
| Samenstelling | koekenpan | Een koekenpan met anti-aanbaklaag. |
| Samenstelling | dakpan | Een gebroken dakpan. |
Pan in een zin
- Ze bakte de eieren in een grote pan.Neutraal.
- De prijzen rijzen de pan uit.Figuurlijk: ongelooflijk snel stijgen.
- De verdediging werd in de pan gehakt.Spreektaal voor een totale nederlaag.
Van patina naar pan
Het Nederlandse pan komt uit het Latijnse *patina*, een brede schotel, via het Oudnederlands. In Vlaanderen betekent pan ook dakpan; dat zie je in de samenstelling pannendak. Een kookpan staat meestal in de keuken, een dakpan ligt op het dak. Er is ook een god Pan uit de Griekse mythologie en een voorvoegsel pan- (‘alles’), maar die hebben met het Nederlandse woord niets te maken. Vergelijk ook de pannenkoek, die zijn naam dankt aan de pan waarin hij gebakken wordt. In Vlaanderen en Nederland is die verwantschap even duidelijk, al eet men er ook uiteenlopende varianten.
Wat betekent in de pan hakken?
Het betekent iets of iemand totaal verslaan of vernietigen.
Wat betekent de pan uit rijzen?
Het betekent sterk toenemen, vooral van prijzen.