Gas: van gaslucht tot gas geven
Gas is een stof in luchtvormige toestand, zoals aardgas of het gas in je gasfornuis. In de auto is gas ook de snelheidsregeling van de motor.
Het woord gas is een Nederlandse vondst. Het werd in de zeventiende eeuw bedacht door een Zuid-Nederlandse scheikundige en is daarna de hele wereld overgegaan. Je gebruikt het voor het gas waarop je kookt, maar ook voor de lucht om ons heen, want ook dat is een mengsel van gassen. In het verkeer is het gaspedaal de gaskraan van de motor.
- Stof in gasvormige toestand. *Zuurstof is een gas.*
- Brandstof voor verwarming en koken. *We koken op gas.*
- Gaspedaal. *Hij gaf gas toen het licht op groen sprong.*
Vormen van gas
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het gas | Het gas staat aan. |
| Meervoud | gassen | Edelgassen en broeikasgassen. |
| Verkleinwoord | gasje | Een gasje laten. |
| Samenstelling | aardgas | Ook: gasfles, gasstel. |
| Werkwoord | gassen | Met gas vergiftigen of doden. |
Gas in zinnen
- Geef maar gas, we zijn al laat.Spreektaal; letterlijk of figuurlijk sneller gaan.
- Neem even gas terug in de bocht.Verkeerstaal, ook figuurlijk bruikbaar.
- De gasfles was bijna leeg.In Vlaanderen is een bus butagas heel gebruikelijk.
Herkomst van gas
Het woord werd rond 1630 gemunt door Jan Baptist van Helmont, een Brusselse arts en scheikundige. Hij baseerde het op het Griekse *chaos*, omdat gas zich in zijn ogen onvoorspelbaar gedroeg en geen vaste vorm had. Verwar het niet met gast, dat je schrijft met een t.
Is gas een de- of het-woord?
Het gas. Je zegt dus 'het gas' en 'het aardgas'.
Wat is 'een gasje laten'?
Een zachte, informele uitdrukking voor het laten van een scheet.