Katoen: de vezel uit de plant, het woord uit het Arabisch
Katoen is een natuurlijke vezel van de katoenplant, waarvan stof voor kleding en beddengoed gemaakt wordt. Het woord komt uit het Arabisch.
Katoen is zacht, ademend en overal te vinden. Dat woord reisde via Italië en Frankrijk helemaal uit het Arabisch naar het Nederlands, en elke reisbestemming liet iets van de klank achter. Wat je draagt, maar ook het ondergoed, de handdoek en de pleisters: allemaal katoen.
- Plantenvezel. *Het veld lag vol katoen.*
- Stof van die vezel. *Een overhemd van katoen.*
- Garen (naaigaren). *Een klosje katoen.*
- Uitdrukking: katoen geven. *Geef hem katoen!* (gas geven, flink doorpakken).
Vormen en samenstellingen
| Eigenschap | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het katoen | Onzijdig. |
| Meervoud | — | Meestal enkelvoud. |
| Bijvoeglijk | katoenen | Een katoenen jurk. |
| Samenstelling | katoenplant | Ook katoenfabriek. |
| Verwant | wol | Dierlijke vezel. |
Zinnen met katoen
- Dit shirt is van honderd procent katoen.Typische tekst op een label.
- Bij de bocht gaf hij katoen.Spreektaal: hij gaf extra gas.
- De pleister bestaat uit katoen.Gewoon materiaalgebruik.
Van Arabisch naar Nederlands
Het Arabische *qutn* kwam via het Italiaanse *cotone* en het Franse *coton* in het Nederlands terecht. Ook Spaans *algodón* en Engels *cotton* stammen ervan af. In de uitdrukking katoen geven (gas geven) is het woord overgedragen naar snelheid. Vergelijk het met wol, de dierlijke vezel, en zijde, een luxere stof. Alles bij elkaar maken ze het vaste rijtje van stof voor kleding.
Is katoen goed voor de huid?
Over het algemeen wel. Het is ademend en zacht, maar het droogt langzaam.
Wat betekent katoen geven?
Gas geven of hard doorpakken, in het verkeer of figuurlijk.