Schema: een overzicht in één oogopslag

Een schema is een manier om iets ingewikkelds overzichtelijk te maken. Het woord komt uit het Grieks en betekende oorspronkelijk 'gestalte' of 'vorm'. Tegenwoordig denk je aan lesroosters, stroomschema's en trainingsplannen, en aan de uitdrukking dat iets 'op schema' ligt.

• Vereenvoudigde voorstelling. *Teken even een schema van het circuit.*
• Plan met stappen of tijden. *We lopen een week achter op schema.*
• Vast patroon of kader. *Hij denkt in zwart-witschema's.*
• Behandelschema. *Het schema schrijft drie tabletten per dag voor.*

Vormen

Schema in een zin

• Het schema voor volgende week staat in de bijlage.Zakelijk, over een planning.
• De trein rijdt volgens schema.Neutraal, over punctualiteit.
• Zijn gedrag past in een vast schema.Figuurlijk, over een patroon.

Schema, plan en rooster

Je ziet het woord schema in drie vaste rollen. Bij een plan bepaal je wat je wilt bereiken, bij een rooster wie wanneer waar is, en bij een schema laat je zien hoe iets samenhangt, vaak met pijlen en vakjes. Het woord komt via het Latijn uit het Griekse *skhèma*, dat 'houding, gestalte' betekent. Het meervoud is *schema's* en soms, formeler, *schemata*. Een belangrijk onderscheid: een schema is vaak schematisch, dus niet gedetailleerd. De uitdrukking *op schema* betekent dat een project loopt zoals gepland, en *achter schema* dat je vertraging hebt.