Kanjer: een groot en indrukwekkend exemplaar
Een kanjer is iets of iemand dat opvalt door grootte of kwaliteit, bijvoorbeeld een vis, een prestatie of een bijzonder aardig kind.
Een kanjer is gewoonlijk groot, sterk of knap, maar het woord is zelden een neutrale maat. Zeg je dat iemand een kanjer is, dan geef je meteen een compliment. Het woord klinkt gemoedelijk en wordt in Nederland en Vlaanderen zowel voor dieren als voor mensen en zaken gebruikt.
- Opvallend groot exemplaar. *Hij ving een kanjer van een snoek.*
- Uitstekende prestatie. *Dat is een kanjer van een goal.*
- Gewaardeerd, flink iemand. *Je bent een echte kanjer, bedankt!*
- Flink exemplaar van iets onaangenaams. *Er viel een kanjer van een bui.*
Zelfstandig naamwoord
| Eigenschap | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de kanjer | Een de-woord. |
| Meervoud | kanjers | Met -s. |
| Verkleinwoord | kanjertje | Vaak liefkozend voor kinderen. |
| Samenstelling | kanjertraining | Bekend Nederlands programma voor sociale vaardigheden. |
Voorbeelden uit de praktijk
- Wat een kanjer van een taart heb je gebakken!Informeel, bewonderend; de constructie een kanjer van een ... benadrukt de omvang.
- Mijn zoontje is een kanjertje.Verkleinwoord: liefkozend en warm.
- Dat project wordt een kanjer.Overdrachtelijk: iets groots dat veel verwacht wordt.
Waar komt het vandaan?
Over de herkomst zijn woordenboeken terughoudend; het woord is een spreektalig, gemoedelijk woord dat vooral in de twintigste eeuw gewoon werd. Verwant in betekenis zijn knaap en joch, die alleen op jongens slaan, terwijl een kanjer ook een vis of een prestatie kan zijn. Een grote, harde steen noem je een kei; ook die kun je figuurlijk gebruiken voor iemand die ergens heel goed in is.
Is kanjer altijd positief?
Meestal wel. Alleen in de uitdrukking een kanjer van een probleem is het omvang zonder waardering.
Kun je kanjer voor een vrouw gebruiken?
Ja. Het woord is niet gebonden aan sekse; je zegt ook van een meisje dat ze een kanjer is.