Gruwel: wat is een gruwel en wanneer gebruik je het woord?

Een gruwel roept afschuw op. Het woord is zwaarder dan vervelend en lichter dan wreedheid, maar het raakt altijd aan een gevoel van walging of ontzetting. Je gebruikt het voor oorlogsmisdaden en moordverhalen, maar ook ironisch voor een lelijk behang.

• Afschuwelijke gebeurtenis of daad. *De gruwelen van de oorlog.*
• Iets of iemand die je verfoeit. *Spruitjes zijn een gruwel voor hem.*
• Werkwoord gruwen. *Ik gruw van het idee.*

Vormen

Gruwel in de praktijk

• Hij sprak over de gruwelen die hij had gezien.Ernstige, formele taal.
• Dat gebouw is een gruwel in de ogen van de buren.Overdreven, bijna humoristisch.
• Ze gruwt bij de gedachte aan een operatie.Gruwen gaat met van of bij.

Een bijbelse uitdrukking en een Vlaamse toets

In de Statenvertaling duikt het woord op in de uitdrukking een gruwel voor de Heer. Daarom klinkt gruwel plechtig. In spreektaal hoor je gruwelijk ook als versterking: gruwelijk goed betekent heel erg goed. Wie gruwt, voelt vaak angst of walging, en daarom past het woord goed bij verhalen over oorlog en misdaad.

Het werkwoord gruwen wordt vaak gebruikt met van: ik gruw van spinnen. Afleidingen als gruwelijk, gruwelijkheid en gruwelverhaal laten zien hoe productief de stam is. In een krantenkop is de gruwel meestal serieus, terwijl in een gesprek tussen vrienden overdrijving de norm is.