Jeuk: waarom krabben zo lekker is en zo gemeen
Jeuk is een kriebelende, onaangename prikkel op de huid die je wilt laten verdwijnen door te krabben. Het werkwoord is jeuken.
Jeuk is dat prikkelende gevoel op je huid dat je dwingt om te krabben. Het is geen pijn, maar iets daartussen: de hersenen lezen het signaal als 'iets zit hier, haal het weg'. Het woord is zowel letterlijk als figuurlijk in gebruik, bijvoorbeeld voor een ergernis.
- Kriebelende huidprikkel. *De muggenbeet gaf veel jeuk.*
- Ergernis of weerzin. *Van dat geschreeuw krijg ik jeuk.*
- Verlangen om iets te doen. *Hij had jeuk in zijn vingers om te beginnen.*
Vormen van jeuk
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de jeuk | Veel jeuk. |
| Meervoud | (geen) | Alleen enkelvoud gebruikelijk. |
| Werkwoord | jeuken | Het jeukt. |
| Voltooid deelwoord | gejeukt | Het heeft gejeukt. |
| Samenstelling | jeukpoeder | Jeukpoeder als grap. |
Jeuk en je huid
- Mijn rug jeukt vreselijk.Het werkwoord jeuken wordt onpersoonlijk gebruikt.
- Een zalf helpt tegen de jeuk van een muggenbeet.Apotheektaal; ook 'antihistaminica'.
- Ik krijg jeuk van dat soort mensen.Figuurlijk; informeel register.
Meer over jeuk
Veel mensen schrijven jeuk toe aan droge huid (huid), maar er zijn tientallen oorzaken: insectenbeten, allergie, eczeem en stress. Het werkwoord *jeuken* is Germaans en verwant aan het Duitse *jucken*. Een mooi weetje: krabben verlicht de jeuk tijdelijk doordat het een lichte pijnprikkel geeft, maar het kan de huid beschadigen en zo juist meer jeuk uitlokken. In Vlaanderen zeg je ook gewoon 'jeuk'; er is geen aparte regionale variant.
Is jeuk een ziekte?
Nee, het is een symptoom. Soms hoort het bij een huidaandoening, maar ook bij gezonde huid kan het voorkomen.
Wat is het voltooid deelwoord van jeuken?
Gejeukt. Het heeft gejeukt, met hebben als hulpwerkwoord.