Iris: een oogdeel, een bloem en een regenboog
De iris is het gekleurde deel van het oog rondom de pupil. Het woord is ook de naam van een bloem en van een Griekse godin.
De iris is het gekleurde vlies in je oog dat de pupil omsluit en bepaalt hoeveel licht binnenkomt. Het woord is Grieks voor 'regenboog': de iris is de gekleurde ring van het oog, en de Griekse godin Iris liep over de regenboog als boodschapster van de goden. Ook de bloem met die naam, een lis, is vernoemd naar haar kleurenpracht.
- Regenboogvlies van het oog. *Haar iris was diepblauw met een gouden rand.*
- Bloem uit de lisfamilie. *Irissen bloeien in mei en juni.*
- Vrouwennaam of figuur uit de mythologie. *Iris, de godin van de regenboog, kreeg ook een plaats in de mythe.*
Vormen van iris
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de iris | De iris van het oog. |
| Meervoud | irissen | Paarse irissen. |
| Verkleinwoord | irisje | Zelden gebruikt. |
| Samenstelling | irisscan | Een irisscan als beveiliging. |
| Verwant | iriserend | Parelmoer iriseert. |
Hoe je het woord uitspreekt en gebruikt
- De arts bekeek de iris met een spleetlamp.Medische context; 'regenboogvlies' is het oudere Nederlandse woord.
- In de tuin staan gele irissen langs de vijver.Bloem; in de gewone taal ook 'lis'.
- De irisscan herkent je aan het patroon van je oog.Moderne beveiligingstechniek.
Meer over iris
Het Nederlandse woord heeft de klemtoon op de eerste lettergreep: IE-ris. In de omgangstaal zeg je voor de bloem vaak gewoon *lis*, en in Vlaanderen hoor je dat net zo. Het werkwoord iriseren betekent 'in regenboogkleuren glinsteren', zoals zeepbellen en parelmoer doen. Een iris is bij mensen uniek, net als een vingerafdruk.
Is de iris hetzelfde als de pupil?
Nee. De pupil is de zwarte opening in het midden, de iris is de gekleurde ring eromheen.
Waarom heeft iedereen een andere kleur iris?
De kleur hangt af van de hoeveelheid pigment. Veel pigment geeft bruine ogen, weinig geeft blauwe.