Heil, zegen en heilig: het woord dat bij heel hoort
Heil is een verheven woord voor welzijn, redding of geluk, vooral in religieuze en plechtige taal. Het woord is verwant aan heel, heilig en het Engelse whole.
Heil betekent welzijn of redding, en het woord klinkt vooral in kerk en literatuur. Wat veel mensen niet weten, is dat het woord verwant is aan *heel*, *heilig* en het Engelse *whole*: wie heil heeft, is niet kapot maar heel. Dat maakt van heil geen vrijblijvend begrip, maar een soort volledigheid.
- Welzijn of geluk. *Hij zocht zijn heil in het buitenland.*
- Redding of verlossing (religieus). *Het heil van de zielen.*
- Zegen of voorspoed. *Heil en zegen over dit huis.*
- Vooral in samenstellingen. *Heilzaam, onheil, Leger des Heils.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het heil | Het-woord. |
| Meervoud | – | Geen meervoud. |
| Bijvoeglijk | heilzaam | Goed voor de gezondheid of het welzijn. |
| Tegenovergestelde | onheil | Ramp of ongeluk. |
| Naam | Leger des Heils | Een liefdadigheidsorganisatie. |
Heil in een zin
- Hij zocht zijn heil in de politiek.Betekent: hij hoopte daar geluk of succes te vinden.
- Dat middel is heilzaam voor de maag.Het woord heilzaam is gewoon Nederlands.
- De kerk spreekt over het heil van de zielen.Religieus taalgebruik.
Heil en de Duitse betekenis
In het Duits is *Heil* hetzelfde woord, maar door de nazi-groet 'Sieg Heil' is het daar beladen. In het Nederlands gebruik je het woord neutraal, bijvoorbeeld in 'heil en zegen'. Zowel het Engelse *health*, *whole* en *holy* als het Nederlandse *heil* en *heel* gaan terug op één Germaanse wortel. Een zegen en het geluk komen er het dichtst bij.
Is heil een gewoon woord?
Nee, het is verheven of plechtig, behalve in samenstellingen als heilzaam.
Wat is het verband met heilig?
Heilig komt van heil: wat heilig is, is 'heel' en onaangetast.
Hoe zeg je het tegenovergestelde?
Onheil, een ramp of ongeluk.