Deel of delen? Een veelzijdig woord uitgelegd
Een deel is een stuk van een geheel, maar ook een boekdeel of een rol in een geheel. Het werkwoord delen is een aparte, verwante vorm.
Het woord deel is kort maar buitengewoon veelzijdig. Wie zegt dat iets ‘voor een groot deel’ waar is, geeft precies aan hoeveel het is, zonder een getal te noemen. Het is een het-woord met een stevig verwant in het Engelse *deal* en het Duitse *Teil*.
- Gedeelte van een geheel. *Een deel van de taart.*
- Boek of onderdeel van een reeks. *Deel twee van de trilogie.*
- Aandeel of rol. *Zijn deel van het werk, zijn aandeel.*
- Streek of gebied. *In dit deel van het land.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het deel | Het deel is klein. |
| Meervoud | delen | Drie delen. |
| Verkleinwoord | deeltje | Een deeltje van de oplossing. |
| Verwant | gedeelte | Een gedeelte van het verhaal. |
Deel in een zin
- Een groot deel van de klas was afwezig.Standaardgebruik.
- Hij maakt deel uit van het team.Vaste combinatie: *deel uitmaken van*.
- Het eerste deel van de film is het beste.Verwijzing naar een onderdeel van een geheel.
Handige uitdrukkingen
- Voor het grootste deel betekent hoofdzakelijk.
- Ten dele betekent gedeeltelijk, vooral in schrijftaal.
- Zijn deel hebben betekent zijn portie of verdienste krijgen.
- Aan iets deelnemen is meedoen; schrijf *deelnemen* aan elkaar.
Wat is het verschil tussen deel en stuk?
*Deel* is abstracter en wijst op een onderdeel van een geheel; stuk is een fysiek, afgebroken of afgesneden brokje.
Is deel een de- of een het-woord?
Het is een het-woord: *het deel*. Het werkwoord *delen* hoort er nauw bij.