Zus: een verkleinwoord voor zuster en 'zus of zo'
Een zus is een vrouwelijk kind van dezelfde ouders, de gewone verkorting van zuster. In 'zus of zo' is het een bijwoord dat 'op deze of die manier' betekent.
Een zus is een zuster, maar dan in de alledaagse taal. Het is de gewone verkorting van zuster, een korte naam voor een band die iedereen kent: je zegt 'mijn zus' zonder erover na te denken. Naast broer is zus het gezinswoord bij uitstek; de langere vorm is zuster.
- Zus in een gezin. *Mijn zus woont in Gent.*
- Aanspreekvorm voor een zus of vriendin (informeel). *Zus, kom eens hier.*
- In 'zus of zo': op die of die manier. *Het is zus of zo gebeurd.*
Vormen van zus
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de zus | De zus is ouder. |
| Meervoud | zussen | Vier zussen. |
| Verkleinwoord | zusje | Het kleine zusje. |
| Langere vorm | zuster | Mijn zuster. |
| Samenstelling | halfzus | Mijn halfzus. |
Zus in zinnen
- Mijn zus is drie jaar ouder dan ik.Neutraal; 'zus' is gebruikelijker dan 'zuster' in spreektaal.
- Doe het zus of zo, het maakt niet uit.'Zus of zo' betekent 'op de een of andere manier'.
- Het zusje van Emma speelt nog buiten.Verkleinwoord, vaak vertederend of voor een jongere zus.
Zus en zo, zus of zo
In de uitdrukkingen *zus of zo*, *zus en zo* en *zus en zo gaat het niet* is zus een apart bijwoord. Het betekent 'op deze manier' en staat naast *zo*, om twee mogelijkheden tegenover elkaar te zetten: 'zus of zo' is 'op die of die manier'. Dit bijwoord heeft niets met zuster te maken; de woorden zijn alleen gelijk gespeld. Voor verpleegkundigen en nonnen gebruikt men *zuster*, niet zus: 'Zuster Anna' is een non of verpleegster, 'mijn zus Anna' is familie. Het woord *zusje* is bovendien een liefkozend aanspreekwoord.
Is zus hetzelfde als zuster?
Als familie wel, maar zuster is formeler en betekent ook non of verpleegster. In spreektaal zeg je zus.
Is een zusje altijd jonger?
Niet per se. Zusje is het verkleinwoord, maar het wordt ook liefkozend gebruikt voor een oudere zus of een goede vriendin.