Zenuw: draad in je lijf of gevoel in je buik
Een zenuw is een draadvormig weefsel dat prikkels doorgeeft tussen hersenen, ruggenmerg en lichaamsdelen. In het meervoud: zenuwen, ook de spanning die je voelt.
De zenuw is het communicatiekabeltje van je lijf. In het meervoud krijgt het woord een tweede, geestelijke betekenis: zenuwen zijn ook de spanning die je voelt voor een examen. Het Nederlands maakt dus een stap van anatomie naar emotie. Wie zegt 'ik heb zenuwen', heeft het zelden over zijn zenuwstelsel, maar over een knoop in de maag.
- Zenuwbaan in het lichaam. *Door de val raakte een zenuw beschadigd.*
- Zenuwen: spanning of angst. *Ze had flinke zenuwen voor haar optreden.*
- Zenuw van een tand. *De tandarts raakte een zenuw.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de zenuw | De zenuw is beschadigd. |
| Meervoud | zenuwen | Gespannen zenuwen. |
| Bijvoeglijk | zenuwachtig | Een zenuwachtige student. |
| Samenstelling | zenuwstelsel | Het zenuwstelsel. |
| Samenstelling | zenuwinzinking | Een zenuwinzinking krijgen. |
Voorbeelden uit het dagelijks gebruik
- Ik had mijn zenuwen niet in bedwang.Spanning voor een belangrijke gebeurtenis.
- Hij heeft zenuwen van staal.Zegt dat iemand ook onder druk kalm blijft.
- Dat werkt me op de zenuwen.Het irriteert je enorm; informeel.
Zenuwen, pezen en gevoel
Het woord komt van het Middelnederlandse *senuwe*, verwant aan het Duitse *Sehne*, dat 'pees' betekent. Vroeger werden zenuwen en pezen niet scherp onderscheiden; pas later kreeg het Nederlandse woord zijn huidige betekenis, terwijl het Duitse woord bij 'pees' bleef. Een zenuw geeft ook je gevoel door; wie schrikt, voelt het in zijn zenuwen, vergelijk schrik. Zenuwen kun je beheersen door rust.
Is zenuw hetzelfde als pees?
Nee. Een zenuw geleidt prikkels, een pees verbindt spier met bot. Het Duitse *Sehne* betekent wel pees, als zustertje van zenuw.
Wat betekent 'zenuwen van staal'?
Dat je heel kalm blijft onder druk.