Vrouwe: het plechtige woord voor een vrouw van stand
Vrouwe is een plechtige of verouderde vorm van vrouw, gebruikt voor een edelvrouw, een heerseres of de Maagd Maria. In het dagelijks leven kom je het vooral tegen in namen en spreuken.
Vrouwe klinkt als een woord uit een kasteel. Het is de oudere en plechtige vorm van vrouw, en je vindt het nog in kerken, wapens en namen. In gewone zinnen zeg je vrouw, maar in beeldspraak blijft vrouwe bestaan.
- Edelvrouw of vrouwelijke gebieder. *De vrouwe van het kasteel ontving de gasten.*
- Maria, de moeder van Jezus. *Onze-Lieve-Vrouwe.*
- Gepersonifieerde figuur. *Vrouwe Justitia houdt de weegschaal omhoog.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de vrouwe | Een de-woord |
| Meervoud | vrouwen | Valt samen met vrouw |
| Verkleinwoord | vrouwtje | Valt samen met vrouw |
| Personificatie | Vrouwe Justitia | Beeld van de rechtspraak |
| Eigennaam | Onze-Lieve-Vrouwe | Kerkelijk, onder meer in Antwerpen |
Vrouwe in een zin
- De vrouwe des huizes heette de gasten welkom.Ouderwets, de vrouwe des huizes.
- De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal staat in Antwerpen.Eigennaam, hoofdletter bij Vrouwe.
- Vrouwe Justitia heeft een blinddoek voor.Beeldspraak voor de rechtspraak.
Vrouw, vrouwe en dame
Vrouwe is eigenlijk de oudste vorm. Het woord stamt van een Germaans woord voor gebiedster en kreeg pas later de gewone betekenis van vrouw. De moderne vrouw is dus een soort afgesleten vrouwe. Zo gaat het vaker: statuswoorden worden gewoon. Een dame is een beleefdere benaming dan vrouw, met een vleugje afstand, terwijl een heer het mannelijke gebiedende woord is.
Wordt vrouwe nog gebruikt?
Alleen in vaste namen, kerkelijke taal en bij archaïsche of dichterlijke toon.
Is vrouwe een titel?
In de middeleeuwen wel, bij adel. Nu staat het meestal als eerbewijs in een naam.