Heer: van meneer tot 'heerlijk'
Een heer is een beleefde, beschaafde man of een man van stand. Met hoofdletter verwijst De Heer naar God, en in verouderd gebruik is een heer ook een heerser.
Een heer is een man met manieren. Opvallend is dat veel woorden die er niets mee te maken lijken, zoals *meneer* en *heerlijk*, in feite van heer afstammen: meneer is 'mijn heer' en heerlijk was oorspronkelijk 'wat een heer toekomt'. Zo zit het woord verscholen in de dagelijkse beleefdheid.
- Beschaafde man. *Hij gedroeg zich als een ware heer.*
- Aanspreekvorm voor een man. *Dames en heren, welkom!*
- Man van stand of heerser. *De heer des huizes.*
- De Heer (God). *Dank de Heer.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de heer | Altijd 'de'. |
| Meervoud | heren | Ook: *dames en heren*. |
| Verkleinwoord | heertje | Vaak spottend: *een kereltje*. |
| Samenstelling | heerser, herenhuis | Veelgebruikt. |
| Afgeleid | heerlijk | Oorspronkelijk: wat bij een heer past. |
Heer in een zin
- De heer des huizes ontving ons hartelijk.Plechtig of ironisch.
- Dames en heren, het feest begint.Standaardaanhef in zowel Nederland als België.
- Ze zijn naar het herentoilet gegaan.Gewone aanduiding op deuren: heren.
Heer, meneer en heerlijk
Het woord gaat terug op een Germaans woord voor 'hoger' of 'eerbiedwaardig', en komt nog steeds overeen met het Duitse *Herr*. De aanspreekvorm *meneer* is ingekort uit *mijn heer*, net als het Franse *monsieur*. Een vrouwelijke tegenhanger is de dame, en een machtige heer was een koning.
Is heer hetzelfde als meneer?
Meneer is de beleefdheidsvorm als je iemand aanspreekt; heer is het zelfstandig naamwoord.
Wanneer schrijf je Heer met hoofdletter?
Bij verwijzing naar God: 'de Heer', 'Onze Heer'.
Wat is een heertje?
Een enigszins spottende term voor een man die zich voornaam voordoet.