Vlek: waarom een kleine plek soms alles bederft
Een vlek is een plek op stof, huid of papier die door vuil of verkleuring afwijkt van de rest. Figuurlijk is het een smet op iemands reputatie.
Een vlek is een afwijkende plek op een oppervlak, meestal door vuil of kleurstof. Het bijvoeglijk naamwoord 'vlekkeloos' laat zien dat iets zo goed gaat dat er geen enkele vlek op zit. Zo wordt een schoonmaakprobleem ook een compliment.
- Plek van vuil of kleurstof. *Er zit een vlek op je overhemd.*
- Natuurlijke afwijking in huid of vacht. *Een luipaard heeft vlekken.*
- Smet op naam of eer. *Dit schandaal is een vlek op zijn carrière.*
- Verwant: vuil. Wie vuil morst, maakt snel een vlek.
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de vlek | De vlek is weg. |
| Meervoud | vlekken | Rode vlekken. |
| Verkleinwoord | vlekje | Een vlekje op de jas. |
| Werkwoord | vlekken | De stof vlekt snel. |
| Bijvoeglijk | vlekkeloos | Vlekkeloos verlopen. |
Voorbeeldzinnen
- De koffievlek ging er niet meer uit.Samenstelling met vlek; letterlijk gebruik.
- Het examen verliep vlekkeloos.Figuurlijk; 'vlekkeloos' betekent zonder fouten.
- Zijn blazoen kreeg een vlek door die affaire.Formeel of literair taalgebruik.
Samenstellingen en een oude betekenis
- Vetvlek, inktvlek, zonnevlek, moedervlek: soorten vlekken.
- Vlekkenmiddel, vlekkenwater: producten om vlekken te verwijderen.
- Vlekvrij: geen vlekken achterlatend, bijvoorbeeld bij een glazen plaat.
- In oudere taal en dialecten kon *vlek* ook een klein dorp of marktplaats betekenen, vergelijkbaar met Duits *Flecken*.
Wat is het verschil tussen vlek en smet?
Een vlek is een zichtbare plek; een smet is vooral een figuurlijke bevlekking van naam of eer.
Wat betekent 'vlekkeloos'?
Zonder enige fout of vlek: een vlekkeloos optreden is perfect.