Smoes: het zwakke excuus dat niemand gelooft
Een smoes is een verzonnen of zwak excuus om onder iets uit te komen. Het verkleinwoord smoesje klinkt nog wat onschuldiger dan smoes zelf.
Een smoes is een excuus dat je verzint om ergens onderuit te komen. Een smoes herken je aan zijn doorzichtigheid: het is een reden die niemand echt gelooft en die de bedenker zelf ook wel kent. Het woord is informeel en vaak licht spottend.
- Verzonnen excuus. *Hij bedacht een smoes om niet mee te hoeven.*
- Voorwendsel. *Onder een smoes kwam ze binnen.*
- Verkleinwoord smoesje. *Dat is weer zo'n smoesje van hem.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de smoes | een de-woord |
| Meervoud | smoezen | de s wordt z |
| Verkleinwoord | smoesje | vaak spottend |
| Werkwoord | smoezen | zeldzaam: praatjes verkopen |
| Samenstelling | smoeshaan | iemand die steeds smoesjes heeft |
Voorbeelden in een zin
- Ik wil geen smoezen horen, ik wil dat je komt.Meervoud smoezen; streng en informeel.
- Ze had weer een smoesje om te laat te komen.Smoesje klinkt iets milder en vaak ironisch.
- Zijn smoes over een lekke band geloofde niemand.Neutraal tot spottend.
Smoes, excuus en leugen
Een excuus kan oprecht zijn, een smoes bijna nooit. Het verschil met een leugen is dat een smoes een reden is, geen feit: je zegt niet iets onwaars over de wereld, maar over je motief. Let op het meervoud smoezen, met z, net als in huis-huizen. De herkomst is niet helemaal zeker, maar het woord wordt gewoonlijk gezien als overgenomen uit het Jiddisch (*schmuess*, 'gepraat'). Je ziet het dus vooral in spreektaal, minder in zakelijke brieven.
Wat is het verschil tussen een smoes en een excuus?
Een excuus is een verontschuldiging; een smoes is een slechte reden die je gebruikt om ergens onderuit te komen.
Is smoes een scheldwoord?
Nee, maar je kunt iemand ermee verwijten dat hij niet eerlijk is.