Roest: de rode korst op ijzer
Roest is de bruinrode laag die ontstaat als ijzer of staal met zuurstof en vocht reageert. Figuurlijk staat 'roest' voor verval door stilstand.
Roest is wat er van ijzer overblijft als het te lang buiten staat. Het is een chemische omzetting: ijzer verbindt zich met zuurstof en water en wordt langzaam een brokkelig, rood poeder. Het woord klinkt dan ook van nature bruinrood.
- Bruinrode laag op ijzer. *De fiets zat onder de roest.*
- Verval door stilstand (figuurlijk). *Wie niet traint, krijgt roest in zijn spieren.*
- Bruinrode kleur. *Een roestkleurige trui.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de roest | Meestal ongeteld. |
| Werkwoord | roesten | Het ijzer roestte, is geroest. |
| Bijvoeglijk | roestig | Een roestig hek. |
| Samenstelling | roestvrij | Roestvrij staal. |
| Samenstelling | roestplek | Vlek van roest. |
Roest in een zin
- Het hek is helemaal overdekt met roest.Neutraal, beschrijvend.
- Oude liefde roest niet.Spreekwoord: een oude liefde blijft bestaan.
- Het roestvrije staal glanst nog steeds.Het bijvoeglijke roestvrij hoort bij techniek en keuken.
Herkomst en uitdrukkingen
Roest is een oud Germaans woord, waarschijnlijk verwant aan *rood*, vanwege de kleur. IJzer en staal roesten, edele metalen zoals goud niet. Roestvrij staal bevat chroom, dat een dunne beschermende laag vormt. Het spreekwoord 'oude liefde roest niet' zegt dat een oude romance makkelijk opnieuw ontvlamt. De uitdrukking 'oude roest' wordt soms schertsend voor bejaarde mensen gebruikt, maar heeft een neerbuigende toon.
Hoe ontstaat roest?
Door de reactie van ijzer met zuurstof en water.
Is roestvrij staal echt roestvrij?
Het roest veel minder, maar niet in alle omstandigheden, bijvoorbeeld in zout water.