Robot: de machine die werk overneemt, en het woord van een toneelschrijver
Een robot is een machine die zelfstandig of volgens programma taken uitvoert, vaak werk dat mensen vroeger deden. Het woord komt uit het Tsjechisch.
Een robot is een machine met een taak. Het woord werd in 1920 bedacht voor een toneelstuk, en kreeg meteen een wereldwijde carrière. De Tsjechische schrijver Karel Čapek gebruikte het in *R.U.R.*
- Machine die taken uitvoert. *De robot lakt de auto's.*
- Gevoelloos persoon (figuurlijk). *Hij werkte als een robot.*
- Speelgoed of sciencefictionfiguur. *Het kind speelde met een robot.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de robot | Een de-woord. |
| Meervoud | robots | Veel robots. |
| Verkleinwoord | robotje | Klein speelgoed. |
| Samenstelling | stofzuigerrobot | Zelfrijdende stofzuiger. |
| Samenstelling | industrierobot | In de fabriek. |
Robot in een zin
- In de fabriek lassen robots de carrosserie.Technisch, neutraal.
- Mijn broer loopt als een robot door het huis.Figuurlijk: mechanisch en zonder emotie.
- De robotstofzuiger ruimt de kamer op.Alledaagse samenstelling.
Herkomst
Het woord *robot* is afgeleid van het Tsjechische *robota*, 'dwangarbeid'. Josef Čapek stelde het woord voor aan zijn broer Karel, die het in het toneelstuk *R.U.R.* (1920) gebruikte voor kunstmatige arbeiders. Daarmee werd een Tsjechisch woord voor slavenarbeid wereldwijd een technisch begrip. Een robot is een bijzondere machine: hij is programmeerbaar. Het begrip hoort ook bij een moderne fabriek, waar robots lassen, verven en monteren. In het Nederlands wordt robot ook figuurlijk gebruikt voor iemand die zonder emotie werkt.
Waar komt het woord robot vandaan?
Uit het Tsjechisch *robota*, dwangarbeid, via een toneelstuk uit 1920.
Is robot een de- of het-woord?
De robot.