Machine: een apparaat dat werk verricht
Een machine is een toestel dat kracht omzet in beweging of arbeid, bijvoorbeeld een wasmachine of een stoommachine.
Een machine is een toestel dat werk verricht. Het woord komt van het Griekse mēchanē, dat middel of list betekent, en dat past bij iets dat ons het werk uit handen neemt. Het is een kernwoord in de industrie en in het huishouden.
- Mechanisch toestel. *De machine draait de hele dag.*
- Voertuig of apparaat (informeel). *Zijn nieuwe machine is een motorfiets.*
- Systeem dat onpersoonlijk werkt (figuurlijk). *Hij raakte verstrikt in de bureaucratische machine.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Woordsoort | zelfstandig naamwoord, de-woord | de machine |
| Meervoud | machines | grote machines |
| Verkleinwoord | machinetje | een machinetje |
| Bijvoeglijk | machinaal | machinaal vertaald |
| Samenstelling | wasmachine | de wasmachine |
Voorbeelden in zinnen
- De machine staat stil door een storing.Technisch; zowel in fabrieken als thuis.
- Ze laadde de wasmachine vol.Dagelijks gebruik.
- De bureaucratische machine draait langzaam.Figuurlijk; wijst op een log systeem.
Machine, robot en motor
Een robot is een machine die zelf taken uitvoert; een machine hoeft dat niet. Een stoommachine zet hitte om in beweging, een naaimachine werkt met een wiel. De uitspraak is ma-SJIE-ne, met een zachte sj en de klemtoon op de tweede lettergreep. Het woord kwam via het Latijn *machina* en het Frans in het Nederlands. Wie machinaal werkt, doet iets zonder erbij na te denken. In Vlaanderen hoor je ook *toestel* voor een kleiner apparaat, terwijl in Nederland het woord *apparaat* gangbaar is. Een bekende uitdrukking is *een geoliede machine*: een organisatie die soepel en zonder haperen werkt.
Hoe spreek je machine uit?
Ma-sjie-ne, met de klemtoon op sjie.
Wat betekent machinaal?
Op de manier van een machine: werktuigelijk, zonder nadenken.