Fabriek: waar producten in grote aantallen ontstaan
Een fabriek is een bedrijfsgebouw met machines waar producten in grote aantallen worden gemaakt. Het woord komt uit het Frans en is vrouwelijk (de fabriek).
Een fabriek is een plek waar machines en mensen samen producten maken. Het woord is ouder dan de industrie: het Latijnse fabrica betekende gewoon werkplaats van een ambachtsman. Pas in de negentiende eeuw kreeg het de betekenis van grote industriële vestiging, met schoorstenen en lopende banden.
- Bedrijfsgebouw voor massaproductie. *De fabriek maakt elke dag duizenden fietsen.*
- Het bedrijf zelf. *Mijn vader werkt al dertig jaar bij de fabriek.*
- Figuurlijk, een plek waar iets in grote hoeveelheden ontstaat. *Die school is een echte diplomafabriek.*
- In samenstellingen. *Een fabriekshal, fabrieksarbeider of fabrieksinstelling.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de fabriek | De fabriek sluit om zes uur. |
| Meervoud | fabrieken | In Eindhoven staan veel fabrieken. |
| Verkleinwoord | fabriekje | Een klein fabriekje aan de gracht. |
| Samenstelling | fabrieksschoorsteen | De fabrieksschoorsteen rookt. |
| Afgeleid | fabriceren | Ze fabriceren onderdelen voor auto's. |
Fabriek in een zin
- De fabriek ligt aan de rand van de stad.Neutraal en alledaags; vrouwelijk, dus de fabriek.
- Na de sluiting van de fabriek verloor het dorp zijn grootste werkgever.Typisch krantentaal over economie en werkgelegenheid.
- Die chocoladefabriek heeft een openbare rondleiding.Samenstelling met fabriek als laatste deel; schrijf het aan elkaar.
Herkomst en verwarring
- Herkomst. Het Nederlands leende het woord via het Frans (fabrique) uit het Latijn fabrica, afgeleid van faber, smid of ambachtsman.
- Verwant. Ook fabriceren en fabricage horen bij deze woordfamilie, net als het Engelse factory.
- Fabrieks- of fabriekshal? Beide komen voor. Het tussen-s is hier gebruikelijk, zoals in fabrieksschip. Naast dit woord vind je bedrijf als ruimer begrip.
Is fabriek de of het?
De fabriek. Het woord is vrouwelijk in het Standaardnederlands, ook al zeggen veel mensen in de praktijk gewoon de.
Is een fabriek hetzelfde als een werkplaats?
Niet helemaal. Een werkplaats is meestal klein en ambachtelijk, een fabriek werkt met machines en in grote aantallen. In de omgangstaal loopt het soms door elkaar, bijvoorbeeld in machine-hallen.