Rijtuig: koets of treinwagon?
Een rijtuig is een voertuig dat door paarden wordt getrokken, of een wagon van een trein. Het woord klinkt historisch.
Een rijtuig is een voertuig om in te rijden, vroeger vooral door paarden getrokken. In de spoorwegtaal is het rijtuig de gewone benaming voor een personenwagon. Het woord is samengesteld uit *rijden* en *tuig*, dat oorspronkelijk gereedschap of uitrusting betekende.
- Door paarden getrokken voertuig. *Het rijtuig stopte voor de deur.*
- Treinwagon voor reizigers. *Het rijtuig voorin is eerste klas.*
- Koets of landauer (historisch). *Op de dag van de kroning reed de koning in een gouden rijtuig.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het rijtuig | Onzijdig. |
| Meervoud | rijtuigen | Met -en. |
| Verkleinwoord | rijtuigje | Klein koetsje. |
| Samenstelling | spoorrijtuig | Wagon van de trein. |
| Samenstelling | paardenrijtuig | Door paard getrokken. |
Voorbeeldzinnen
- Het rijtuig kwam piepend tot stilstand.Verhalend, historisch.
- Zit u in het eerste of tweede rijtuig?In Nederland en België over de trein.
- Op Prinsjesdag rijdt de koning in de Gouden of Glazen Koets.Een koets is een luxe rijtuig; Prinsjesdag is een Nederlandse traditie.
Rijtuig, koets en tuig
Het tweede deel, *tuig*, bedoelde vroeger alles wat hoort bij een voertuig of schip: touwen, haken, uitrusting. Het woord kreeg later ook de betekenis van schorremorrie, zoals in ‘tuig van de richel’. Je ziet hoe één woord twee heel verschillende wegen kan nemen. De koets is een bepaald soort rijtuig, een vierwielige wagen voor personen. Het rijtuig is het bredere woord, ook voor een wagen op rails.
Is een rijtuig hetzelfde als een koets?
Een koets is een soort rijtuig, namelijk een gesloten of luxe voertuig voor personen.
Waarom heet een treinwagon een rijtuig?
Het woord is overgenomen uit de tijd van de koetsen: een trein werd gezien als een reeks rijtuigen achter elkaar.