Rijk: arm in geld of arm in woorden, nooit arm in betekenissen
Rijk is als bijvoeglijk naamwoord veel bezittend of overvloedig aanwezig. Als zelfstandig naamwoord is een rijk een grondgebied met een eigen bestuur, zoals een keizerrijk.
Het woord rijk doet dubbel werk. Het kan zowel een vermogend mens als een heel koninkrijk aanduiden, en alleen het lidwoord of de zinsbouw laat zien welk van de twee bedoeld is. Het bijvoeglijk naamwoord vind je terug in rijkdom.
- Vermogend (bijvoeglijk naamwoord). *Ze is stinkend rijk.*
- Overvloedig voorzien van (rijk aan). *Dit gerecht is rijk aan vezels.*
- Grondgebied met een eigen gezag (het rijk). *Het Romeinse Rijk was enorm.*
- De centrale overheid (het Rijk). *Het Rijk betaalt mee aan de dijkverzwaring.*
Vormen
| Vorm | Bijvoeglijk naamwoord | Zelfstandig naamwoord |
|---|---|---|
| Basis | rijk | het rijk |
| Verbogen | een rijke man | het rijke leven |
| Vergrotende trap | rijker | – |
| Overtreffende trap | rijkst | – |
| Meervoud | – | rijken |
Rijk in een zin
- Hij is rijk geworden met een app.Gewone taal; rijk staat hier als gezegde en wordt niet verbogen.
- Dat is een rijke oogst.Voor een de-woord of een het-woord krijgt rijk een -e.
- Het rijk der dieren is eindeloos.Plechtig en wat beeldend; vaak in titels.
Taalweetje
- Het Duitse *Reich* en het Engelse *rich* zijn verwant aan Nederlands rijk.
- Met een hoofdletter, het Rijk, bedoel je in Nederland de landelijke overheid; in Vlaanderen zegt men eerder *de federale overheid*.
- Het rijk alleen hebben betekent dat je de ruimte voor jezelf hebt.
Verbuig je rijk met een -e?
Ja, voor een zelfstandig naamwoord: een rijke buurman, het rijke land. Als gezegde blijft het onveranderd: hij is rijk.
Is een rijk hetzelfde als een koninkrijk?
Niet helemaal. Een rijk is ruimer, zoals een keizerrijk, en een koninkrijk is een rijk met een koning of koningin; zie ook koning.