Kwik: het levende zilver in de thermometer
Kwik is een zilverwit, bij kamertemperatuur vloeibaar metaal (symbool Hg). Het is giftig en werd vroeger in thermometers en barometers gebruikt.
Kwik is het enige metaal dat bij kamertemperatuur vloeibaar is. Het woord betekende oorspronkelijk 'levend', zodat 'kwikzilver' letterlijk 'levend zilver' is, omdat het metaal beweegt als een druppelend wezen. Door zijn giftigheid is het gebruik van kwik sterk teruggedrongen.
- Vloeibaar metaal (Hg). *In oude thermometers zat kwik.*
- In samenstellingen: kwikzilver. *Het kwikzilver steeg tot veertig graden.*
- Verwant aan het bijvoeglijk naamwoord kwiek (levendig). *Een kwiek oud vrouwtje.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | het kwik | Het kwik zakt. |
| Samenstelling | kwikzilver | Kwikzilver in de buis. |
| Samenstelling | kwikthermometer | Een glazen kwikthermometer. |
| Samenstelling | kwikstaart | Een kwikstaart op het dak. |
| Verwant adjectief | kwiek, kwieker | Zij is nog erg kwiek. |
Kwik in een zin
- Het kwik in de thermometer klom langzaam omhoog.Vroeger gebruikelijk; digitale thermometers hebben het vervangen.
- Kwik is giftig, dus raap gebroken glas voorzichtig op.Veiligheidsadvies bij oude thermometers.
- Een kwikstaart wipt met zijn staart op de rand van de sloot.Vogelnaam; kwik slaat hier op levendigheid.
Kwik, kwiek en quick
Het oude 'kwik' betekende 'levend', zoals het Engelse 'quick' in 'the quick and the dead'. Daarvan stamt ook het bijvoeglijk naamwoord kwiek, dat 'levendig' betekent. De chemische afkorting Hg komt van het Latijn 'hydrargyrum', dat 'water-zilver' betekent. In een barometer wordt de luchtdruk vaak in millimeter kwik uitgedrukt. De vogel kwikstaart heeft zijn naam te danken aan zijn wippende staart.
Is kwik gevaarlijk?
Ja, de dampen zijn giftig. Verzamel gemorst kwik niet met een stofzuiger en ventileer de ruimte.
Waarom heet de vogel kwikstaart?
Omdat hij zijn lange staart voortdurend op en neer beweegt, kwiek en levendig.