Peper: kruid, plantendeel en reden voor 'peperduur'
Peper is een scherpe specerij die van de gedroogde bessen van de pepperplant wordt gemaakt. In het Nederlands is het ook een algemene naam voor vruchten als paprika's en chilipepers.
Peper is een scherpe specerij en een van de oudste handelswaren ter wereld. Omdat het kruid in de middeleeuwen schaars en kostbaar was, bleef het bijvoeglijk naamwoord peperduur tot vandaag in gebruik. Samen met zout staat peper op bijna elke eettafel.
- De specerij. *Doe er nog wat peper bij.*
- De plant of vrucht. *Een rode peper.*
- Figuurlijk: scherpte of pit. *Er zat peper in zijn antwoord.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de peper | zwarte peper |
| Meervoud | pepers | gele pepers |
| Verkleinwoord | het pepertje | een pepertje in de saus |
| Werkwoord | peperen | de soep peperen |
| Samenstellingen | peperkoek, pepermunt | een stuk peperkoek |
Zo gebruik je het
- Een vleugje peper maakt het gerecht af.Keukentaal, als stofnaam zonder meervoud.
- Dat horloge is peperduur.Spreektaal: zeer duur.
- Zijn haar was peper en zout.Grijsgemengd haar; ook als bijvoeglijke bepaling.
Peper in uitdrukkingen
- Peperduur. Zeer duur, naar de tijd waarin peper een kostbare handelswaar was.
- Peper en zout. Een mengsel van donker en grijs, vooral voor haar of een stof.
- Peperen is ook een werkwoord voor 'duur maken': een gepeperde rekening is een hoge rekening.
- Peperkoek bevat tegenwoordig vooral kaneel en kruidnagel; de naam stamt uit de tijd dat 'peper' ook voor specerijen in het algemeen stond.
Is peper hetzelfde als paprika?
Nee. Paprika en chilipeper horen bij de nachtschadefamilie, net als tomaat, terwijl zwarte peper van een klimplant komt.
Waarom heet peperkoek zo?
Omdat 'peper' vroeger ook een algemene naam voor kostbare specerijen was.