Kruit: het springmiddel in een kogel
Kruit is een poeder dat brandt of ontploft en gebruikt wordt voor vuurwapens en vuurwerk. Meestal bedoelt men buskruit.
Kruit is het poeder dat een kogel de loop uit laat vliegen. Wie zijn kruit verschiet, heeft zijn argumenten al gebruikt voordat de echte strijd begint. De uitdrukking ontstond in de tijd van musketten, toen een soldaat zonder kruit machteloos stond. Ook *houd je kruit droog* komt uit die wereld: vochtig kruit ontbrandt niet, dus moest je het goed beschermen.
- Springstof of buskruit. *De soldaten laadden hun geweren met kruit.*
- Vuurwerkpoeder. *Het kruit ontbrandde met een knal.*
- Munitie in het algemeen. *Het fort had genoeg kruit en kogels.*
Vormen van kruit
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het kruit | Geslacht: het-woord |
| Meervoud | geen | Stofnaam |
| Samenstelling | buskruit | Gebruikt in een bus, oud woord voor geweer |
| Samenstelling | kruitvat | Vat vol kruit |
| Samenstelling | kruitdamp | Rook na een schot |
Kruit in een zin
- Houd je kruit droog.Spreekwoord: wees voorbereid.
- Hij heeft zijn kruit al verschoten.Uitdrukking: zijn argumenten zijn op.
- Zij zitten op een kruitvat.Overdrachtelijk: een gevaarlijke situatie.
Kruit en kruid
Het woord kruit is volgens woordenboeken verwant aan kruid, 'plantaardige stof'. Zo werd buskruit letterlijk het 'kruit voor de bus', het oude woord voor het vuurwapen. Het kruit zat achter de kogel in het kanon, en wat het liet ontbranden, was vuur of een vonk.
Wat is het verschil tussen kruit en kruid?
Kruit is springstof; kruid is een plant of keukenkruid, al zijn de woorden verwant.
Wat betekent zijn kruit verschieten?
Al zijn argumenten of middelen gebruikt hebben, waardoor je daarna niets meer overhoudt.