Kanon: geschut, uitblinker en zangstuk
Een kanon is een groot vuurwapen op wielen, maar ook een uitblinker in een vak of een meerstemmig zangstuk waarbij de stemmen elkaar na elkaar volgen.
Een kanon schiet in de eerste plaats kogels af. Maar zeg je dat iemand een kanon is, dan krijgt hij juist een compliment: hij is dan een uitblinker. Het woord heeft dus een harde en een zachte kant, die je gemakkelijk uit elkaar houdt aan de hand van de zin.
- Groot geschut. *Het fort had acht kanonnen op de muur.*
- Uitblinker (informeel). *Zij is een kanon in wiskunde.*
- Meerstemmig zangstuk. *We zongen Frère Jacques als kanon.*
- Bijzonder goed (in uitdrukking). *Het ging als een kanon.*
Vormen van kanon
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het kanon | Geslacht: het-woord |
| Meervoud | kanonnen | Twee kanonnen |
| Verkleinwoord | kanonnetje | Een speelgoedkanonnetje |
| Samenstelling | kanonskogel | Een kanonskogel uit de zeventiende eeuw |
| Samenstelling | kanonvoer | Soldaten als kanonvoer |
Kanon in een zin
- De soldaten laadden het kanon met kruit.Neutraal; letterlijk gebruik.
- Hij is echt een kanon op het veld.Informeel; hoog compliment voor een sporter.
- Je schiet met een kanon op een mug.Uitdrukking: je pakt iets veel te zwaar aan.
Herkomst en spelling
Het woord kwam via het Italiaanse *cannone*, 'grote buis', uit het Latijnse *canna*, 'riet' of 'pijp'. Het kanon is dus naar zijn lange, holle loop genoemd. Het wapen ontstond in de middeleeuwen en werkte met kruit als drijfmiddel; als algemene benaming geldt ook geschut. Let op de spelling: de literaire of historische *canon* schrijf je met c, het wapen en het zangstuk met k.
Hoe schrijf je het meervoud van kanon?
Kanonnen, met dubbele n: de o is kort en dus verdubbel je de medeklinker.
Wat is het verschil tussen kanon en canon?
Kanon is het wapen of de zangvorm; een canon met c is de reeks belangrijke werken of gebeurtenissen die iedereen zou moeten kennen.