Kosmos: het heelal als geordend geheel
De kosmos is het heelal gezien als een geordend geheel. Het Griekse woord betekent letterlijk orde of sieraad.
De kosmos is het universum, maar met een nuance. Het Griekse kosmos betekent orde en sieraad, en dat zit nog in het woord cosmetica. Wie kosmos zegt, denkt aan een geordend, harmonisch geheel in plaats van aan een lege ruimte.
- Het heelal. *De kosmos is oneindig groot.*
- Een geordend geheel. *Een kosmos op zich.*
- Wereld van een persoon of gemeenschap. *Haar kosmos draaide om de tuin.*
Vormen en samenstellingen
| Eigenschap | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de kosmos | Mannelijk. |
| Meervoud | — | Nauwelijks gebruikt. |
| Bijvoeglijk | kosmisch | Van het heelal. |
| Samenstelling | kosmonaut | Russische ruimtevaarder. |
| Verwant | cosmetica | Zelfde Griekse stam. |
Zinnen
- De kosmos bestaat uit miljarden sterrenstelsels.Wetenschappelijk.
- Kosmische straling bereikt ons uit de ruimte.Het bijvoeglijk naamwoord.
- De kosmos van een kind is klein maar vol.Poëtisch.
Kosmos en chaos
In de Griekse oudheid was de kosmos het tegenovergestelde van chaos: orde tegenover wanorde. Dat verklaart waarom cosmetica verwant is aan versieren en verzorgen. In dagelijks Nederlands zegt men meestal heelal, terwijl kosmos plechtiger klinkt. De ruimte is de leegte tussen de sterren, een ander begrip dan kosmos. In de wetenschap spreekt men van kosmologie voor de studie van het universum als geheel. Een kosmonaut is een Russische ruimtevaarder, tegenover de Amerikaanse astronaut. Het woord klinkt in wetenschap, filosofie en poëzie vaker dan in een gewoon gesprek over het weer.
Is kosmos hetzelfde als heelal?
Bijna. Kosmos benadrukt de orde, heelal de omvang.
Waarom heet cosmetica zo?
Het is verwant aan het Griekse kosmos, dat ook sieraad en versiering betekent.